شهر زیرزمینی فرصتی برای بافت تاریخی تهران
در حال حاضر فضاهای زیرزمینی بخش کوچکی از فضاهای شهری کلانشهر تهران را تشکیل می دهند. آنچه تاکنون به عنوان فضاهای زیرزمینی در این شهر مورد استفاده قرار گرفته شامل فضاهایی برای ارتباطات و حمل ونقل دورن شهری مانند تونل ها، خطوط حمل و نقل و ایستگاه های مترو است. این در حالی است که برای فضاهای زیرزمینی به دلیل پتانسیل بالایی که در رفع مشکلات سطح زمین دارند می توان کاربر¬دهای متعدد و گسترده تری را برنامه ریزی کرد.
در حال حاضر فضاهای زیرزمینی بخش کوچکی از فضاهای شهری کلانشهر تهران را تشکیل می دهند. آنچه تاکنون به عنوان فضاهای زیرزمینی در این شهر مورد استفاده قرار گرفته شامل فضاهایی برای ارتباطات و حمل ونقل دورن شهری مانند تونل ها، خطوط حمل و نقل و ایستگاه های مترو است. این در حالی است که برای فضاهای زیرزمینی به دلیل پتانسیل بالایی که در رفع مشکلات سطح زمین دارند می توان کاربر¬دهای متعدد و گسترده تری را برنامه ریزی کرد. به عنوان مثال با استفاده صحیح از فضاهای زیرزمینی می توان به مزایایی چون ترافیک روان تر، آلودگی کمتر محیط زیست، کاهش تراکم و کارآمدی هر چه بیشتر فضاهای باز و روزمینی دست یافت.
کارشناسان شهری معتقدند: برخلاف تصور رایج کنونی فضاهای زیرزمینی فقط به عنوان فضاهای ارتباطی کاربرد ندارند و می توان در کاربری هایی همچون کاربری تفریحی(اماکن ورزشی، پارک ها و...)، تجاری و اداری (بازارچه ها، کتابخانه ها و...)، فرهنگی(موزه ها، فرهنگسراها، سینماهاو...) و خدماتی (پارکینگ هاو..) از ظرفیت آنها برخوردار شد. این موضوع زمانی اهمیت زیادی پیدا می کند که کلانشهر تهران با مشکلات متعددی همچون معضلات ترافیکی، افزایش آلودگی هوا، صدا و کمبود فضاهای سبز و تفریحی دست و پنجه نرم می کند و تهران را به محیطی نامناسب برای زندگی بدل کرده است.
در این راستا طی چند سال اخیر جمعی از کارشناسان و متخصصین حوزه شهرسازی و معماری با ارائه مقالات متعددی به مرکز تحقیقاتی توسعه فضاهای زیرسطحی(ACCUS) به بررسی ضرورت و نیاز توسعه فضاهای زیرزمینی در بافت تاریخی شهر تهران پرداخته اند.
محمدمهدی صفایی عضو هیات علمی دانشگاه آزاد با اشاره به این مقالات می گوید: بافت تاریخی شهرهای قدیمی به‌عنوان هویت و سرمایه طبیعی آنها محسوب می شوند. اما امروزه به دلیل رشد بی‌رویه و قارچ‌گونه ساختمان‌های جدید در برخی از شهرها، هویت فرهنگی و بافت تاریخی در حال از بین رفتن است. بافت تاریخی شهر تهران که به بورس کالاهای تجاری مورد نیاز ایران تبدیل شده است و با ترافیک بسیار زیاد و دسترسی نامناسب به منطقه‌ای متروکه برای زندگی تبدیل شده بود؛ پس از توسعه متروی تهران و عبور آن از منطقه تاریخی شهر در سال 1998 تغییر چهره داده است و باعث جذب بسیاری از مردم به این منطقه مرکزی شهر و بازار قدیم شده است.
او ادامه داد: به ویژه آنکه اغلب جاذبه‌های توریستی شهر در این منطقه قرار گرفته‌اند و بعد از توسعه مترو و شروع رونق مجدد این منطقه افراد بیشتری برای بازدید بناها و موزه‌ها به این منطقه مراجعه می کنند. این مسئله همچنین باعث شکل‌گیری مناطقی برای توسعه ارتباط اجتماعی شهروندان خرید و امور روزانه آنها شده است.
به تدریج با بالا رفتن جمعیت شهر و رونق این منطقه مرکزی و بازار، قیمت زمین و خانه به سرعت بالا رفته است و در همین زمان با توسعه بورس اجناس مختلف، تقاضا برای توسعه مراکز خرید و فروش و ساختمان‌های مرتفع تجاری افزایش یافته و سازنده‌های بسیاری را برای ساخت ساختمان‌های بزرگ و بلند، مراکز خرید و ساختمان‌های چند منظوره که به هیچ وجه با سایر ساختمان‌های قدیمی اطراف خود هماهنگ نبوده‌اند را جذب کرده است و از سوی دیگر شهرداری تهران برای ساختمان های بدون هماهنگی با بافت مجوز صادر کرده است.
او با بیان اینکه به دلیل مشکلات توسعه فضاهای شهری در بافت تاریخی شهر تهران در این مقالات پیشنهاد شده است که توسعه فضاهای زیرزمینی با ترکیبی میان ساختمان های قدیمی و جدید بافت تاریخی شهر تهران به عنوان الگوی جدید و مناسب برای رفع مشکلات این بافت ها باشد، تصریح کرد: توسعه فضاهای زیرزمینی عمومی به منظور تأمین فضاهای مورد نیاز شهری می‌تواند یک روش و راه‌حل مناسب برای ترکیب ساختمان‌های قدیمی و جدید و حفظ سیمای شهری و جلوگیری از بروز ناهنجاری‌های بصری و ارزش تاریخی بافت و هویت آن و افزایش کیفیت زندگی است. بافت تاریخی یکی از باارزش‌ترین مؤلفه‌های هویتی و کیفی شهرهای قدیمی است. چشم‌پوشی و عدم توجه به بافت و ساختمان‌های قدیمی می‌تواند فرهنگ و هویت اجتماعی را از بین ببرد.
او با اشاره به ساخت تونل توحید به عنوان یک تجربه موفق در توسعه فضاهای زیر سطحی ، گفت:ساخت تونل درون شهری توحید و بررسی تغییرات بوجود آمده در منطقه اطراف آن رشد سریع شهر تهران و جمعیت آن دردهه‌های اخیر و کمبود تأسیسات زیربنایی متناسب با آن رشد و مشکلاتی را در مناطق مختلف شهر بوجود آورده است.
ترافیک خیلی سنگین ، آلودگی هوا، تأمین آب شرب و سیستم دفع فاضلاب شهری برخی از این مشکلات هستند. به‌دلیل عدم توسعه و نبود ارتباط مناسب بزرگراهی بعضی نقاط کور در شبکه بزرگراهی شهر وجود داشته که باعث اتلاف وقت، انرژی و هزینه افراد عبوری و شهروندان می شود. برای حل این مشکل توسعه خیابان‌های جدید و شبکه بزرگراهی و نیز تعویض خیابان‌های قدیمی در برخی نقاط صورت پذیرفته است.
بزرگراه‌های شمالی و جنوبی شهید چمران منتهی به میدان توحید و شهید نواب منتهی به میدان جمهوری ترافیک عبوری سنگینی را در ساعات شلوغ ترافیکی در این منطقه بوجود آورده بودند به طوری که حرکت شمال به جنوب و بالعکس در این منطقه همانند یک قیف عمل میکرد که سرعت حرکت را بسیار کند و ترافیک منطقه را زیاد کرده بود. امتداد بزرگراه چمران و عبور آن به صورت پل از منطقه حدفاصل خیابان باقرخان و ابوریحان 35 سال پیش مطرح شده بود که به صورت معلق باقیمانده بود که از 5 سال پیش و با ضرورت بسیار برای حل مشکل منطقه طراحی آن به شکل تونل انجام شد.
او تاکید کرد: براساس گزارش و تحقیقات بعمل آمده احداث تونل توحید و عبور ترافیک این منطقه از زیرزمین باعث انتقال حرکت اتومبیل‌های عبوری و روانی آن در زیرزمین و نیز بهبود آن برای ساکنان منطقه حدفاصل میدان توحید و میدان جمهوری شده است. علاوه بر ذخیره شدن وقت ، انرژی و هزینه بسیار زیاد این پروژه باعث رونق انتصادی منطقه و زمین کیفیت زندگی و اتمسفر منطقه شده است و این امر باعث بهبود زندگی و حس متلق به محیط زندگی و رضایت‌مندی در ساکنان این منطقه شده است .
در این راستا طی چند سال اخیر جمعی از کارشناسان و متخصصین حوزه شهرسازی و معماری با ارائه مقالات متعددی به مرکز تحقیقاتی توسعه فضاهای زیرسطحی(ACCUS) به بررسی ضرورت و نیاز توسعه فضاهای زیرزمینی در بافت تاریخی شهر تهران پرداخته اند.
محمدمهدی صفایی عضو هیات علمی دانشگاه آزاد با اشاره به این مقالات می گوید: بافت تاریخی شهرهای قدیمی به‌عنوان هویت و سرمایه طبیعی آنها محسوب می شوند. اما امروزه به دلیل رشد بی‌رویه و قارچ‌گونه ساختمان‌های جدید در برخی از شهرها، هویت فرهنگی و بافت تاریخی در حال از بین رفتن است. بافت تاریخی شهر تهران که به بورس کالاهای تجاری مورد نیاز ایران تبدیل شده است و با ترافیک بسیار زیاد و دسترسی نامناسب به منطقه‌ای متروکه برای زندگی تبدیل شده بود؛ پس از توسعه متروی تهران و عبور آن از منطقه تاریخی شهر در سال 1998 تغییر چهره داده است و باعث جذب بسیاری از مردم به این منطقه مرکزی شهر و بازار قدیم شده است.
او ادامه داد: به ویژه آنکه اغلب جاذبه‌های توریستی شهر در این منطقه قرار گرفته‌اند و بعد از توسعه مترو و شروع رونق مجدد این منطقه افراد بیشتری برای بازدید بناها و موزه‌ها به این منطقه مراجعه می کنند. این مسئله همچنین باعث شکل‌گیری مناطقی برای توسعه ارتباط اجتماعی شهروندان خرید و امور روزانه آنها شده است.
به تدریج با بالا رفتن جمعیت شهر و رونق این منطقه مرکزی و بازار، قیمت زمین و خانه به سرعت بالا رفته است و در همین زمان با توسعه بورس اجناس مختلف، تقاضا برای توسعه مراکز خرید و فروش و ساختمان‌های مرتفع تجاری افزایش یافته و سازنده‌های بسیاری را برای ساخت ساختمان‌های بزرگ و بلند، مراکز خرید و ساختمان‌های چند منظوره که به هیچ وجه با سایر ساختمان‌های قدیمی اطراف خود هماهنگ نبوده‌اند را جذب کرده است و از سوی دیگر شهرداری تهران برای ساختمان های بدون هماهنگی با بافت مجوز صادر کرده است.
او با بیان اینکه به دلیل مشکلات توسعه فضاهای شهری در بافت تاریخی شهر تهران در این مقالات پیشنهاد شده است که توسعه فضاهای زیرزمینی با ترکیبی میان ساختمان های قدیمی و جدید بافت تاریخی شهر تهران به عنوان الگوی جدید و مناسب برای رفع مشکلات این بافت ها باشد، تصریح کرد: توسعه فضاهای زیرزمینی عمومی به منظور تأمین فضاهای مورد نیاز شهری می‌تواند یک روش و راه‌حل مناسب برای ترکیب ساختمان‌های قدیمی و جدید و حفظ سیمای شهری و جلوگیری از بروز ناهنجاری‌های بصری و ارزش تاریخی بافت و هویت آن و افزایش کیفیت زندگی است. بافت تاریخی یکی از باارزش‌ترین مؤلفه‌های هویتی و کیفی شهرهای قدیمی است. چشم‌پوشی و عدم توجه به بافت و ساختمان‌های قدیمی می‌تواند فرهنگ و هویت اجتماعی را از بین ببرد.
او با اشاره به ساخت تونل توحید به عنوان یک تجربه موفق در توسعه فضاهای زیر سطحی ، گفت:ساخت تونل درون شهری توحید و بررسی تغییرات بوجود آمده در منطقه اطراف آن رشد سریع شهر تهران و جمعیت آن دردهه‌های اخیر و کمبود تأسیسات زیربنایی متناسب با آن رشد و مشکلاتی را در مناطق مختلف شهر بوجود آورده است.
ترافیک خیلی سنگین ، آلودگی هوا، تأمین آب شرب و سیستم دفع فاضلاب شهری برخی از این مشکلات هستند. به‌دلیل عدم توسعه و نبود ارتباط مناسب بزرگراهی بعضی نقاط کور در شبکه بزرگراهی شهر وجود داشته که باعث اتلاف وقت، انرژی و هزینه افراد عبوری و شهروندان می شود. برای حل این مشکل توسعه خیابان‌های جدید و شبکه بزرگراهی و نیز تعویض خیابان‌های قدیمی در برخی نقاط صورت پذیرفته است.
بزرگراه‌های شمالی و جنوبی شهید چمران منتهی به میدان توحید و شهید نواب منتهی به میدان جمهوری ترافیک عبوری سنگینی را در ساعات شلوغ ترافیکی در این منطقه بوجود آورده بودند به طوری که حرکت شمال به جنوب و بالعکس در این منطقه همانند یک قیف عمل میکرد که سرعت حرکت را بسیار کند و ترافیک منطقه را زیاد کرده بود. امتداد بزرگراه چمران و عبور آن به صورت پل از منطقه حدفاصل خیابان باقرخان و ابوریحان 35 سال پیش مطرح شده بود که به صورت معلق باقیمانده بود که از 5 سال پیش و با ضرورت بسیار برای حل مشکل منطقه طراحی آن به شکل تونل انجام شد.
او تاکید کرد: براساس گزارش و تحقیقات بعمل آمده احداث تونل توحید و عبور ترافیک این منطقه از زیرزمین باعث انتقال حرکت اتومبیل‌های عبوری و روانی آن در زیرزمین و نیز بهبود آن برای ساکنان منطقه حدفاصل میدان توحید و میدان جمهوری شده است. علاوه بر ذخیره شدن وقت ، انرژی و هزینه بسیار زیاد این پروژه باعث رونق انتصادی منطقه و زمین کیفیت زندگی و اتمسفر منطقه شده است و این امر باعث بهبود زندگی و حس متلق به محیط زندگی و رضایت‌مندی در ساکنان این منطقه شده است .
بازدید:۱۲۷۸
لینک کپی شد
