حریم منظری معدن بانش شکسته شد
ساخت و ساز و کاشت درخت معدن هخامنشی بانش در بخش بیضا شهرستان سپیدان را تهدید می‌کند.
معدن «بانش» در انتهای کوه «تخت سنگ» در نزدیکی شهر «بانش» از بخش «بیضا» شهرستان «سپیدان» استان فارس قرار دارد. معدنی باستانی که هشت قطعه سنگ آن بریده اما از پایه کوه جدا و استخراج نشده است و مشخص نیست سنگ‌های این معدن را برای کدام ساختمان باستانی می‌خواستند.معدن بانش یکی از قدیمی‌ترین معادن باستانی فارس است که توسط معمار آلمانی کارل برگنر که در تخت جمشید کار می‌کرد و نقشه‌ها و تصویرها و نقاشی‌های ماندگاری از تخت جمشید کشیده و از خود به یادگار گذاشته در سال 1935میلادی کشف شده و بعد از آن دیگر مورد توجه قرار نگرفته است. تا این که چند سال پیش یکی از مالکین اطراف معدن تصمیم گرفته که در حریم این معدن در طول یک مسیر درخت‌کاری کند. این در حالی است که در همان زمان یکی از هشت تخته سنگ شکسته شده بود که شاید طبق معمول شکستگی کار حفاران غیرمجاز باشد که به طمع گنج بخشی از سنگ را شکسته‌اند و چون به چیزی دست نیافتند آن را رها کرده‌اند.
اکنون نیز در 30 متری این معدن باستانی ویلا یا خانه‌ای ساخته شده که تا چند سال پیش وجود نداشته است. حال این پرسش مطرح است که چرا یک معدن باستانی ثبت ملی نباید تعیین عرصه و حریم شود که اکنون با چنین مشکلاتی مواجه باشد؟!
حال اگر اداره میراث فرهنگی فکری به حال این معدن نکند و یگان حفاظت را برای سرکشی منظم و مداوم به منطقه روانه نکند هم حریم منظری آن از بین خواهد رفت و هم با افزایش ساخت و ساز در نزدیکی معدن بانش امکان وارد آمدن هرگونه آسیب به این اثر ثبت ملی و باستانی دور از ذهن نخواهد بود. بنابراین بهتر است سازمان میراث فرهنگی تعهدی از مالک بگیرد که ارتفاع بنای خود را از دو طبقه افزایش ندهد همچنین دیگر اجازه ساخت و ساز در حریم منظری این معدن صادر نشود.
نقاشی کارل برگنر از معدن سنگ هخامنشی بانش در سال ۱۳۱۴
از آن جا که سنگ‌های این معدن استخراج نشدند نمی‌توان حدس زد قرار بوده از آنها برای ساخت چه چیزی استفاده شود اما سبک کار انجام شده در این معدن به گفته باستان‌شناسان کاملاً شبیه سایر معادن دوره هخامنشی است. در این سبک بنا به پژوهش کسانی چون فردریش کرفتر و شاپور شهبازی ابتدا چهار طرف قطعه سنگ مورد نظر را خالی می‌کردند و بعد آ ن را می‌بریدند. بنابراین بر اساس سبک کار، برش و استخراج تاریخ‌گذاری آن به دوره هخامنشی بازمی‌گردد.
باستان‌شناسان و کارشناسان بازدید کننده از این معدن نیز همین نظر را داشتند از جمله کارل برگنر (کاشف معدن) اریک اشمیت و ولفرام کلایس که این معدن را دیده‌اند بر این موضوع صحه می‌گذارند که قدمت این معدن به دوره هخامنشی بازمی‌گردد.
گفته می‌شود کارل برگنر معمار آلمانی که در تخت جمشید کار می‌کرد و نقشه‌ها و تصویرها و نقاشی‌های ماندگاری از تخت جمشید کشیده و از خود به یادگار گذاشته در پایان یک فصل کار باستان‌شناسی در تخت جمشید، در تابستان سال ۱۳۱۴ از بلوک‌های رامگرد، ابرج، کامفیروز و بیضا بازدید کرد و گزارشی کوتاه امّا تاریخی و جالب از آثار مطالعه نشدهٔ هخامنشی پیرامون رودخانهٔ کر در درهٔ درودزن تهیه کرد. دو سال بعد که او دیگر در قید حیات نبود آن گزارش در مجلهٔ AMI به زبان آلمانی منتشر شد.
تکه سنگ تخریب شده
همچنین در مورد وجه تسمیه این روستا گفته می‌شود که بانش از ریشه کلمه بینش به مفهوم مردمان آگاه است. علت اطلاق نام بانش به روستا به این دلیل بوده است که مردم ساکن آن دارای اطلاعات مذهبی فراوانی بوده‌اند و همچنین نظرات متفاوت دیگری وجود دارد از جمله منطقه بانش در زمانهای بسیار دور دارای محیطی جنگلی پوشیده از درختهای بن بوده که در زمان عامیانه همان بنه و بنوچه می‌باشد که به دلیل وجود فراوان همین درختان به روستا بنشک (بنه زار) اطلاق می‌گردیده که گفته می‌شود این درختان در اثر آتش‌سوزی که در سالهای بسیار دور رخ داده از بین رفته و دیگر اثری از این در ختان وجود ندارد و با گذشت زمان کم‌کم بنشک به بانش تغییر ماهیت داده است.
مرجع:ایران بوم
بازدید:۳۷۹۴
منبع: معماری نیوز
لینک کپی شد
