تحلیل رضایتمندی ساکنان شهر جدید شیرین شهر از شرایط زندگی و تأثیر آن بر جذب جمعیت از کلان شهر اهواز

سید مهدی موسوی: افزایش سریع جمعیت درکلان شهرهای ایران مشکلات فراوانی معیشتی فراوانی را ایجاد نموده است و احداث شهرهای جدید در مجاورت این کلان شهرها برای جذب سرریز جمعیتی یکی از برنامه های کاهنده مشکلات بوده است.مطالعه کیفیت زندگی در نواحی شهری در سالهای اخیر مورد توجه گسترده بوده است. محققان رشته¬های مختلف از جمله شهرسازی، جغرافیا، جامعه شناسی، اقتصاد، روان شناسی، علوم سیاسی، بازاریابی و مدیریت در این عرصه مشارکت داشته اند. این مطالعات از جنبه¬های متعددی مانند مقیاس مطالعه، قلمروهای مورد استفاده و روش های سنجش کیفیت زندگی هستند. در این مطالعه سعی گردید که شرایط زندگی از ابعاد اجتماعی، اقتصادی و کالبدی در شهر جدید شیرین شهر از دیدگاه شهروندان فعلی شهر مورد ارزشیابی قرار گرفته تا مشخص شود که چه میزان شرایط زندگی در این شهر بر روند جمعیت پذیری آن اثر گذارده بوده است. مطالعه حاضر از نوع تحقیقات کاربردی- توسعه¬ای بوده و روش¬های تحقیق آن اسنادی و پیمایشی بوده است. تکنیک گردآوری اطلاعات اسنادی، بهره¬گیری از گزارش¬های علمی و فنی و ابزار تکنیک پرسشگری برای اطلاعات پیمایشی پرسشنامه بوده است. جامعه آماری پژوهش حاضر عبارت بودند از سرپرستان 100 خانوار ساکن شهر جدید شیرین شهر بوده است. نتایج این تحقیق نشان داد که در بین شاخص¬های وضعیت اجتماعی تمایل به ماندگاری در شهر شیرین شهر با میانگین 89/2 پایین ترین و امنیت اجتماعی برای شهروندان با میانگین 2/3 بالاترین وضعیت را داراست. در بین شاخص¬های وضعیت اقتصادی وابستگی به مادر شهر اهواز با میانگین 4/3 بالاترین و سکونت اقشار پردرآمد در شیرین شهر با میانگین 4/2 پایین¬ترین وضعیت را دارا بودند. همچنین در بین شاخص¬های کالبدی دسترسی به تأسیسات و خدمات شهری از نظر ساکنین شیرین شهر با میانگین 3/3 درصد بالاترین وضعیت و دسترسی به سیستم حمل و نقل کارآمد برای شهروندان با میانگین 4/2 درصد پایین¬ترین وضعیت را دارا بوده است.

واژه¬های کلیدی: جمعیت پذیری، شرایط زندگی، شیرین شهر، ماندگاری.

تحولات جمعیتی کشور از چهار دهه گذشته تاکنون بیانگر رشد سریع جمعیت و به موازات آن تسریع روند شهرنشینی بوده است. گسترش شهرنشینی و مشکلات خاص آن بیش از پیش توجه به راهبردها و چاره اندیشی¬های سودمند برای بهینه سازی زندگی شهروندان را ضروری ساخته است (ضرابی و قنبری، 1389). هدف اصلی برنامه ریزی شهری، ایجاد شهرهایی است که مکان مطلوب برای زندگی مردم فراهم سازند (صادقی، 1380). رویارویی با مشکلات حاد شهرنشینی، موجب چاره¬اندیشی و ارائه دیدگاه¬های نظری جدیدی شده که در قالب سیاست¬گذاری¬های اساسی در جهت کاهش رشد جمعیتی و تورم شهرهای بزرگ مطرح شده است. شهرهای جدید در دوره¬های مختلف تاریخی در اقصی نقاط دنیا احداث شده است (فرانک، 1972). موضوع ایجاد شهرهای جدید سابقه¬ای به درازای تاریخ شهرنشینی دارد. لیکن از اواسط قرن گذشته و بویژه در دهه¬های اخیر، به عنوان پایه و اساسی برای ساماندهی و پالایش شهرهای بزرگ انتخاب شده است. این شهرها در مدل¬های مختلف اقماری، مستقل، بازسازی شده، پایدار و اداری-سیاسی در اروپا، آمریکا، آسیا و افریقا برنامه ریزی و ساخته شده¬اند (زیاری، 2006). ایجاد شهرهای جدید، راهبردی در قبال تمرکز بیش از حد جمعیت و فعالیت درون شهرهای بزرگ بوده¬اند (ایدی و هوی، 2005). در ایران الگوی شهرک¬های اقماری و شهرهای جدید همانند بسیاری از کشورهای جهان برای تمرکززدایی فضایی از مادرشهرها مطرح شد. تجربه ایران در مقطع زمانی بعد از پیروزی انقلاب اسلامی در چهارچوب برنامه ارایه مسکن به اقشار مختلف جامعه، از نیمه دوم دهه 60 هجری شمسی آغاز گردید (حسین¬زاده دلیر و همکاران، 1391).

یکی از مهم¬ترین پیامدهای رشد شتابان شهرنشینی و توسعه فیزیکی شهرهای کشور در دهه¬های اخیر، از هم پاشیدگی نظام توزیع مراکز خدمات شهری است که زمینه ساز نابرابری اجتماعی شهروندان در برخورداری از این خدمات شده است (وارثی و قنبری، 1391). با نگاهی به تجربه کشورمان در زمینه شهرهای جدید آشکار می¬شود که رویکرد مورد توجه در غالب آن¬ها، رویکردی تک بعدی نگر بوده که در آن صرفاً به ساخت فضایی برای اقامت و استراحت، اشتغال و یا مکانی برای جذب سرریز جمعیت کلان شهرها توجه شده است. از سوی دیگر فقدان تاریخ، فرهنگ و خاطره جمعی در شهرهای جدید و به دنبال آن در اولویت قرار دادن مسایل مالی، اداری، اقتصادی، اجتماعی و غیره باعث شده است که مساله هویت در این مکان¬ها، به مثابه مساله¬ای فرعی تلقی گردد (امین-زاده گوهر ریزی و همکاران، 1383). بررسی¬ها نشان می¬دهد که مشکلاتی نظیر گرانی مسکن، بیکاری و اسکان غیر رسمی به شدیدترین مشکل مسکن در سیمای جامعه شهری کشور ظاهر شده که رفع آن مستلزم تلاش همه جانبه و برنامه¬ریزی شده است (زیاری، 2006).

مقوله شهرهای جدید یک مسئله ملی است و مسائل ملی را نمی¬توان با نگرش بخشی حل نمود. حل چنین مسائلی نیاز به عزم ملی و خرد جمعی دارد (عنابستانی و همکاران، 1391). پس از گذشت بیش از دو دهه از مصوبات هیات وزیران در خصوص شهرهای جدیدو مطالعه و احداث بیش از 25 شهر جدید، هنوز در مورد موفقیت مقوله شهرهای جدید تناقضات فراوانی وجود دارد. از سویی مسئولان و متولیان امر بر موفقیت برنامه پافشاری می¬نمایند و بر توسعه این سیاست تاکید دارند و از سوی دیگر متخصصان و محققان صاحب نظر مخصوصا در امر شهرسازی در مورد عدم کارایی و احقاق اهداف از پیش تعریف شده نظریات متعددی ارائه نموده¬اند. در چنین شرایطی بررسی عملکرد شهرها و بازنگری نتایج کسب شده از سیاست شهرهای جدید ضروری است.

امروزه کیفیت زندگی مفهومی پیچیده است و بسیاری از دانشمندان علوم اجتماعی از ارائه تعریفی جامع و مانع از آن ناتوانند چرا که درک این مفهوم از سوی اقشار مختلف جامعه شهری معنای متفاوتی را متبادر می¬کند (کامپ و همکاران، 2003). مطالعه کیفیت زندگی در نواحی شهری در سال¬های اخیر مورد توجه گسترده بوده است. محققان رشته¬های مختلف از جمله شهرسازی، جغرافیا، جامعه شناسی، اقتصاد، روان شناسی، علوم سیاسی، بازاریابی و مدیریت در این عرصه مشارکت داشته¬اند. این مطالعات از جنبه¬های متعددی مانند مقیاس مطالعه، قلمروهای مورد استفاده و روش¬های سنجش کیفیت زندگی هستند (لطفی و منوچهری میاندواب، 1390). با این وجود تاکنون چارچوبه جامعی برای مطالعه کیفیت زندگی به صورت یکپارچه و کل گرایانه و متکی بر شاخص¬های فیزیکی، مکانی و اجتماعی در شهرهای جدید ارایه نشده است. علل ناکامی شهرهای جدید در ایران را می¬تواند در مسائل ذیل خلاصه نمود (زکاوت، 1372؛ شیعه، 1380؛ دانشپور، 1385؛ وزارت مسکن و شهرسازی، 1386؛ زیاری، 2006):

1) الگوبرداری صرف از نمونه¬های خارجی و بومی نبودن ایده¬ی ایجاد این شهرها. 2) تمایل اقشار کم درآمد جامعه و مادرشهرها به اسکان در شهرهای جدید. 3) نداشتن جایگاهی مشخص در نظام سلسله مراتبی شبکه شهری. 4) عدم مکان یابی صحیح شهرهای جدید. 5) نبود سیستم حمل و نقل کارا بین مادر شهرها و شهرهای جدید. 6) عدم پیش بینی صحیح جمعیت.

در این مطالعه سعی گردید که شرایط زندگی از ابعاد اجتماعی، اقتصادی و کالبدی در شهر جدید شیرین شهر از دیدگاه شهروندان فعلی شهر مورد ارزشیابی قرار گرفته تا مشخص شود که چه میزان شرایط زندگی در این شهر بر روند جمعیت پذیری آن اثر گذارده بوده است. به عبارت دیگر شرایط زندگی فراهم شده در این شهر جدید تا چه میزان در توفیق نسبی آن در رسیدن به اهداف جمعیتی نقش داشته است.

پژوهش صورت گرفته از نوع توصیفی- تحلیلی است و اطلاعات مورد نیاز از منابع متعدد کتابخانه ای، اسنادی و آماری و نیز بررسی های میدانی گردآوری شده است. 

شهرجدیدشیرین شهر با طول جغرافیایی 48 درجه و 27 دقیقه شرقی و عرض جغرافیایی 31 درجه و 6 دقیقه شمالی با مساحت حدود 1008 هکتار و مساحت حریم 6000 هکتار در فاصله23 کیلومتری جنوب غربی اهواز و درشرق رودخانه کارون باشیب3/0درصدد مرکز ثقل پنج مجتمع بزرگ کشت وصنعت نیشکر واقع گردیده و برای اسکان جمعیت 75000 نفردر 14 محله برنامه ریزی شده است که طرح جامع آن در سال 1383 به تصویب شورای عالی شهرسازی ومعماری ایران رسید و تصویب طرح تفضیلی آن درکمیسیون ماده 5 مورد بررسی و تایید قرار گرفت (شکل 1).اهداف اصلی طراحی واحد اث شیرین شهر عبارتند از 1- اجرای طرح کالبدی ملی و توزيع مناسب جمعيت و اشتغال در سطح کشور، 2-  کمک به اجرای کمی وکيفی برنامه های توسعه مسکن، 3- اسکان بهينه شاغلين پنج واحد عظيم توسعه نيشکر و صنايع جانبی (که حدود 20000  شغل مستقيم و غيرمستقيم را ايجاد مینمايند)، 4- اسکان سر ريز جمعيتی شهرستانهای اهواز- آبادان -  خرمشهر- شادگان و ... ،  5- جلوگيری از مهاجرت بي رويه و حاشيه نشيني درکلان شهر اهواز بوده است .

شیرین شهر در تقسیم بندی کلی اقلیمی کشور در بخش صحرایی گرم وخشک طبقه بندی شده است. متوسط بارندگی سالیانه حدود 226میلیمتر می¬باشد و مهمترین رودخانه ایران یعنی کارون بزرگ در کنار این شهر قراردارد که خود تأثیر به سزایی در  بخش کشاورزی منطقه گذارده است بطوریکه شیرین شهر به واقع همچون نگینی درسفره سبز طبیعت جایگرفته است. این شهر بدلیل اینکه دارای خاک حاصلخیزی است و در مجاورت رودخانه کارون قرار گرفته از نظرکشاورزی جایگاه منطقه ای خاصی داراست.این شهر با توجه به امکانات آب،برق،گاز،تلفن و همچنین بعلت واقع بودن در منطقه محروم از بخشش¬های مالیاتی برخوردار است و این خود مزیتی برای سرمایه گذاری محسوب می گردد. 

شیرین شهر با خون شهدا طهارت یافته است. وجود آثار جنگ در منطقه باعث گشته که سالیانه بازدید کنندگان زیادی حضور یابند و این امکان را جهت تدوین برنامه های گردشگری و احداث موزه جنگ ایجاد می نماید. وضعیت اقلیمی منطقه به گونه ایست که در مناطق آبی و تالابی اطراف شهر  حیات طبیعی به شکلی عالی در جریان باشد. تنوع زیستی منطقه یکی از جاذبه های دیدنی است  که سالیانه می تواند گردشگران فراوانی داشته باشد.با توجه به قرار گرفتن اين شهر در جوار پنج واحد عظيم کشت و صنعت نيشکر (دعبل خزاعي،سلمان فارسي، حکیم فارابي، اميرکبير  و ميرزاکوچک خان) که مشتمل بر کارخانه¬های مختلفی از جمله الکل سازی، توليد شکر،خمیر مایه، خميرکاغذ، نئوپان، خوراک دام، تخته صنعتی و غیره خواهد گرديد اشتغال زایی زیادی ايجاد خواهد شد و نظر به اينکه اين شهر با هدف اوليه اسکان پرسنل اين کارخانه ها در حال ساخت مي باشد. لذا شيرين شهر با اين پتانسيل قوی موجود در شرکت توسعه نيشکر و صنايع جانبي و همچنين قرار گرفتن در جوار ميادين نفتي از جمله دارخوين، طرح اروندان و غیره و انتقال شرکت¬های نفتي به خوزستان که به ايجاد اشتغال و آباداني اين شهر منتهي خواهد گرديد در کنار مشاغل ديگر اداری و خصوصي و خدماتي درون شهری از شهرهایی خواهد بود که دغدغه شغل نداشته و اين مهمترين عامل سرزندگي و درون زايي و امنيت يک شهر محسوب مي گردد.

 

مطالعه حاضر با عنایت به ماهیت موضوع از نوع تحقیقات کاربردی- توسعه¬ای محسوب می¬شود. روش¬های تحقیق به کار رفته در آن اسنادی و پیمایشی بوده است. تکنیک گردآوری اطلاعات اسنادی، بهره¬گیری از گزارش¬های علمی و فنی و ابزار تکنیک پرسشگری برای اطلاعات پیمایشی پرسشنامه بوده است. جامعه آماری پژوهش حاضر عبارت بودند از سرپرستان 100 خانوار ساکن شهر جدید شیرین شهر بوده است. برای محاسبه نمونه آماری این جامعه از فرمول کوکران با خطای استاندارد 5 درصد و سطح اطمینان 95 درصد استفاده گردید. پس از جمع آوری اطلاعات و پردازش آنها در محیط¬های نرم افزاری SPSS به تحلیل داده¬ها و تبین موضوع مورد مطالعه پرداخته شد.

شناخت بهتر و دقیق¬تر از وضعیت مکان¬های جغرافیایی در زمینه¬های مختلف در سطوح متفاوت، مستلزم دسترسی به اطلاعات کامل و پردازش شده از مکان¬های مورد نظر است. برای نیل به این مهم از یکسری شاخص¬ها استفاده می¬شود که سطح رشد و توسعه مکان¬ها را براساس معیارهای انتخاب شده نشان دهند (کلانتری، 1382). در این پژوهش شرایط زندگی در ابعاد اجتماعی و اقتصادی به عنوان متغیرهای مستقل و روند سکونت در شهر جدید شیرین شهر به عنوان متغیر وابسته مورد توجه است. تمامی گویه¬ها بر مبنای طیف لیکرت (عنابستانی و همکاران، 1391) تنظیم شدند و پایایی آنها بر مبنای آلفای کرونباخ با اعتبار بین 68/0 تا 79/0 تأیید گردید.

 

 

به منظور ارزشیابی شرایط اجتماعی زندگی در شیرین شهر از شاخص¬های امنیت اجتماعی، رضایت مندی از محل سکونت و تمایل به ماندگاری استفاده گردید. آزمون کولموگروف اسمیرنوف نرمال بودن داده¬های پژوهش در این مورد را تأیید نمود. در مجموع میانگین شرایط اجتماعی از دیدگاه ساکنین شیرین شهر معادل 97/2 با انحراف معیار 55/0 برآورد گردید. در بینشاخص¬ها ی سه گانه مورد بررسی، تمایل به ماندگاری در شهر شیرین شهر با میانگین 89/2 پایین ترین وضعیت و امنیت اجتماعی برای شهروندان با میانگین 2/3 بالاترین وضعیت را داراست (جدول 3).

 

سوألات دیگری از ساکنین در خصوص مسائل اقتصادی زندگی به شرح ذیل پرسیده شد که جمع بندی پاسخ¬های دریافتی نیز جالب توجه است : 

1) مهمترین مسئله امنیتی شهر چیست ؟ پاسخ ها 70 درصد سکونت پرسنل نظامی و امنیتی در برخی محله¬های شهر، 20 درصد انجام حراست عمومی شهر  بوسیله نیروی انتظامی، 10 درصد قرار داشتن شهر در بین مجتمع¬های بزرگ کشاورزی و صنعتی. بنابراین نتایج این سوأل با سوألات امنیت اجتماعی شهر هم خوانی دارد.

2) بزرگترین دغدغه شما در رابطه با ماندگاری در شهر چیست ؟ 55 درصد عدم فعال بودن اغلب اماکن خدماتی شهر، 30 درصد صعوبت تردد به مادر شهر اهواز، 15 درصد کمبود اماکن تفریحی و تفرجی در شیرین شهر. نتایج این سوأل نیز با عنایت به موضوع ماندگاری با نتایج سوألات اصلی امنیت اجتماعی همگونی دارد.

ارزشیابی شرایط اقتصادی

به منظور ارزشیابی عملکرد شرایط اقتصادی زندگی در شیرین شهر از شاخص¬های فرصت¬های اشتغال، سکونت اقشار پردرآمد و وابستگی اقتصادی به مادر شهر اهواز استفاده گردید. نرمال بودن داده¬ها نیز بوسیله آزمون کولموگروف اسمیرنوف با آستانه 29/0 مورد تأیید قرار گرفت. در مجموع میانگین شرایط اقتصادی زندگی در شیرین شهر از دیدگاه ساکنین معادل 01/3 و با انحراف معیار 1 برآورد گردید. در بین شاخص¬های مورد بررسی، وابستگی به مادر شهر اهواز توسط ساکنین با میانگین 4/3 بالاترین و سکونت اقشار پردرآمد در شیرین شهر با میانگین 4/2 پایین¬ترین وضعیت را دارا بودند (جدول 4).

 

سوألات دیگری از ساکنین در خصوص مسائل اقتصادی زندگی به شرح ذیل پرسیده شد که جمع بندی پاسخ¬های دریافتی نیز جالب توجه است : 

1) در حال حاضر محل اشتغال شما کجا می¬باشد ؟ در پاسخ 85 درصد مادرشهر اهواز، 10 درصد اطراف شیرین شهر و 5 درصد داخل شیرین شهر. بنابراین جمع بندی پاسخ¬ها نشان می¬دهد که وابستگی شغلی به مادرشهر اهواز بالا بوده و با نتیجه گویه¬های پژوهش یکسان است. این وابستگی باعث می¬شود به لحاظ بعد مسافت و عدم برخورداری از امکانات حمل و نقل عمومی مناسب بازگشت جمعیت به مادرشهر را باعث شود و در بلند مدت نرخ سرمایه گذاری در شهر را تضعیف نماید.

2) جهت تبیین جوانب سوأل اول، از ساکنین شاغل در مادرشهر اهواز پرسیده شد که مدت زمان رفت و آمد شما به مادر شهر چقدر است ؟ در پاسخ 75 درصد بیش از دو ساعت و 25 درصد که اغلب دارای خودروی شخصی بودند کمتر از دو ساعت. این مطلب به لحاظ طبیعت گرمسیر منطقه و ضعف ناوگان حمل و نقل رفت و آمد را مشکل و امکان بازگشت سرریز جمعیتی مادر شهر را فراهم می¬کند.

ارزشیابی شرایط کالبدی زندگی

به منظور ارزشیابی عملکرد شرایط کالبدی زندگی در شیرین شهر از شاخص¬های سیستم حمل و نقل، تأسیسات شهری و مکان یابی شهر جدید استفاده گردید. نرمال بودن داده¬ها نیز با آستانه¬ 2/0 درصدی بوسیله آزمون کولموگروف اسمیرنوف مورد تدیید قرار گرفت. نتیجه کلی حاکی از آن بود که مجموع میانگین شرایط کالبدی شهر از نظر ساکنین 75/2 درصد برآورد گردید. در بین شاخص¬های متغیر، دسترسی به تأسیسات و خدمات شهری از نظر ساکنین شیرین شهر با میانگین 3/3 درصد بالاترین وضعیت و دسترسی به سیستم حمل و نقل کارآمد برای شهروندان با میانگین 4/2 درصد پایین¬ترین وضعیت را دارا بوده است (جدول 5).

سوألات دیگری از ساکنین در خصوص مسائل اقتصادی زندگی به شرح ذیل پرسیده شد که جمع بندی پاسخ¬های دریافتی نیز جالب توجه است :

1) مهمترین مشکل حمل و نقل شهر جدید شیرین شهر چیست ؟ پاسخ¬ها 75 درصد نبود وسایل حمل و نقل عمومی در شبانه روز جهت تردد شاغلین و خانواده¬هایشان به مادر شهر اهواز یا شهرهای مجاور، 14 درصد بالا بودن هزینه استفاده از وسایل حمل و نقل خصوصی، 11 درصد نبود وسایل حمل و نقل درون شهری جهت جابجایی بین محلات شهر. بنابراین پاسخ¬های دریافتی ضمن تایید کامل گویه¬های مربوط به سیستم حمل و نقل کارآمد، نشان می¬دهد که عمده دغدغه ساکنین شهر مشکل ایاب و ذهاب به مادر شهر است که به تبع آن مشکلات معیشتی فراوانی برای ساکنین ایجاد می¬کند. بویژه آنکه اغلب ساکنین از اقشار کم درآمد جامعه بوده و فاقد وسیله حمل و نقل جهت گذران کارهای خود می¬باشند. این موضوع تهدیدی بزرگ جهت ماندگاری در شهر است.

ارزشیابی جمعیت پذیری

به منظور بررسی وضعیت جمعیت پذیری در شهر جدید شیرین شهر از شاخص¬های دلیل اقامت، محل اقامت قبلی و مدت زمان اقامت در شهر جدید شیرین شهر استفاده گردید. نرمال بودن داده¬های پژوهش با نتیجه 7/0 بوسیله آزمون کولموگروف اسمیرنوف مورد تأیید قرار گرفت. در مجموع میانگین داده¬های مربوط به جمعیت پذیری از نظر ساکنین شیرین شهر 2/3درصد برآورد گردید (جدول 6).

 

برپایه اطلاعات کسب شده از مدیریت شهری شرکت عمران شیرین شهر و یافته¬های میدانی از جامعه آماری، محل سکونت 50 درصد سرپرستان خانوارها مادرشهر اهواز و 50 درصد شهرها و روستاهای دیگر بوده است. بنابراین در مجموع شیرین شهر در کاهش جمعیت شهرنشین نقش بالایی نداشته است (جدول 7). از عمده دلایل این وضعیت توسعه شهری بسیار وسیع و سریع شهری در سطح اهواز می¬تواند باشد. این توسعه در مناطق مختلف شهر در حال انجام است که برخی مناطق آن از نظر سهولت در تأمین مسکن و دسترسی به خدمات شهری بر شهر جدید شیرین شهر برتری دارد. از عمده دلایل دیگر چنین موضوعی گسترش قارچی و سریع زندگی آپارتمان نشینی در سطح کلان شهر اهواز است که امکان تهیه مسکن ارزان و در جای مناسب از نظر تسهیلات شهری را برای هر قشری فراهم نموده است.

 

در این تحقیق با توجه به نوع داده¬ها ضریب همبستگی (Correlation Coefficient)آنها از روش پیرسون به شرح جدول 8 تعیین گردید. فراوانی داده¬ها در این پژوهش برابر 100 خانوار ساکن شیرین شهر بوده است. ضریب همبستگی ابزاری آماری برای تعیین نوع ودرجه رابطه یک متغیرکمی با متغیرکمی دیگر بوده و یکی از معیارهای مورد استفاده در تعیین همبستگی دو متغیراست. ضریب همبستگی شدت رابطه و همچنین نوع رابطه (مستقیم یا معکوس) را نشان می‌دهد. این ضریب بین ۱ تا ۱- است و در عدم وجود رابطه بین دو متغیر ، برابر صفر است.  همبستگی بین دو متغیر تصادفی XوY به صورت زیر تعریف می‌شود:

که درآنEعملگرامید ریاضی،covبه معنای کو واریانس،corrنماد معمول برای همبستگی پیرسون،و سیگما نماد انحراف معیار است.با توجه به نتایج بدست آمده ارتباط مستقیم و معنی¬داری بین متغیر مستقل در پژوهش یعنی جمعیت پذیری در شهر جدید شیرین شهر با متغیرهای وابسته یعنی شرایط زندگی (کالبدی، اقتصادی و اجتماعی) وجود دارد. بالا بودن مقدار آزمون همبستگی پیرسون در سطح خطای 01/0 در تمامی متغیرهای پژوهش فرضیه تناسب بین آنها تأیید می¬گردد.

 

برای بررسی میزان تأثیرگذاری شرایط زندگی در شیرین شهر بر فرایند جمعیت پذیری آن از منظر ساکنین از مدل رگرسیون گام به گام استفاده گردید. در جدول 9 ضرایب معادله رگرسیون براساس ویژگی¬های وضعیت زندگی در پیش بینی جمعیت پذیری شهر جدید شیرین شهر ارائه شده است. براساس مقدار ضریب تعیین 45/0 مشخص می¬شود که رگرسیون خطی متغیرهای مستقل بر متغیر وابسته 45 درصد از کل تغییرات را توجیه می¬کنند. چنانکه در جدول 9 مشاهده می¬شود تمامی متغیرها توان پیش بینی جمعیت پذیری را دارند. مدل رگرسیونی به صورت ذیل بدست آمد :

وضعیت اجتماعی ×32/0 + وضعیت اقتصادی ×30/0 + وضعیت کالبدی ×36/0 + 98/0 = جمعیت پذیری

 

نتایج بررسی¬ها نشان می¬دهد که برنامه کلان اقتصادی، سیاسی، اجتماعی شهرهای نوظهور در ایران آنگونه که پیش بینی شده بود به اهداف خود نرسید. شهر جدید شیرین شهر ضمن داشتن موقعیت بسیار ممتاز در جذب و ساماندهی جمعیت از کلان شهر اهواز و سایر شهرهای اهواز موفق نبوده است. بخشی از این معزل به توسعه بسیار سریع مناطق مادر شهر اهواز بویژه در اراضی و اماکن دولتی منتقل شده به خارج از شهر همانند کیان شهر و کوی جواهری مربوط بوده و بخشی دیگر نیز الحاق مناطق حاشیه¬ای به مادرشهر مثل ملاشیه، زرگان و کوت عبدالله و استفاده از امکانات شهری می¬باشد. این توسعه بدون نظم باعث ایجاد بافت شهری ناموزون و رشد قارچی مجتمع¬های مسکونی ارزان قیمت گردید که خود ضمن افزایش بار جمعیتی شهر و نقصان خدمات شهری جایی برای سرریز جمعیتی باقی نگذاشته است. از سوی دیگر فراهم نبودن شرایط زندگی در ابعاد اجتماعی، اقتصادی و کالبدی ضمن کاهش شدید نرخ مهاجرت به شهر جدید شیرین شهر، زمان ماندگاری در شهر را به میزان زیادی کاهش داده است.

1- یکی از بارزترین مسائلی که مسئولین شهر می¬بایست به آن توجه نمایند اتصال شبکه حمل و نقل عمومی مادر شهر اهواز به شیرین شهر می¬باشد که تأثیر قابل ملاحظه¬ای در آسایش اجتماعی و اقتصادی ساکنین خواهد گذاشت. 

2- با توجه به توسعه بسیار سریع مادر شهر و سهولت برخورداری از امکانات رفاهی برای جمعیت ساکن، لازم است امتیازات ویژه¬ای از جمله تسهیلات بانکی خاص با بهره کمتر یا بازگشت طولانی¬تر، کاهش تعرفه در هزینه¬های آب، برق، تلفن و گاز و غیره جهت جلب سرمایه گذاری در مسکن و واحدهای تجارتی بوجود آید.

3- واگذاری مسکن به ارگان¬ها، شرکت¬ها و سازمان¬های دولتی (بویژه حومه شهر) بعنوان منازل سازمانی گسترش بیشتری داشته باشد.

4- جلب سرمایه گذار در بخش شهرک صنعتی شیرین شهر با اعطای امتیازات مناسب.

5- واگذاری زمین جهت احداث دانشگاه یا مراکز علمی و تحقیقاتی به بخش¬های دولتی و خصوصی و واگذاری بخشی از محلات شهر جهت مجتمع¬های خوابگاهی یا مهمانسرا.

6- توسعه پارک¬ها و فضای سبز در سطح معابر، محلات و مکان¬های عمومی شهر.

7- توسعه مراکز خاص تفریحی یا گردشگری با جلب و حمایت سرمایه¬گذار از جمله شهرک سینمایی، فرهنگسراها، ویلاهای تفریحی، پارک¬های علمی، دریاچه¬های مصنوعی، باغ وحش، باغ گل¬ها، کارگاه¬های صنایع دستی، مجتمع¬های تفریحی چند منظوره و مشابه آن.

1. امین¬زاده گوهر ریزی، ب. و تقی زاده، م. 1383. شهرهای جدید: بستر مناسب تجلی ارزش¬های مهجور. مجموعه مقالات شهرهای جدید، فرهنگی جدید در شهرنشینی. تهران. انتشارات شرکت عمران شهرهای جدید.

2. حسین¬زاده دلیر، ک.، قربانی، ر. و تقی¬زادفانید، ا. ق. 1391. بررسی کارکرد شهرهای جدید ایران در جذب سرریز جمعیت مادر شهرها (مطالعه موردی: شهر جدید سهند). نشریه علمی-پژوهشی جغرافیا و برنامه¬ریزی، دانشگاه تبریز، 16 (40): 74-47.

3. زکاوت، ک. 1372. شهرهای جدید و استراتژی توسعه غیرمتمرکز کلان شهرها. مجموعه مقالات ارائه شده در کنفرانس بین المللی توسعه شهری و شهرهای جدید. اصفهان.

4. دانشور، ز. 1385. دگرگونی مشکلات شهرهای جدید. مجموعه مقالات تجارب شهرهای جدید در ایران و جهان. کتاب اول. شرکت عمران شهرهای جدید.

5. شیعه، ا. 1380. با شهر و منطقه در ایران. چاپ دوم. دانشگاه علم و صنعت ایران.

6. صادقی، ش. 1380. مکان یابی کاربری اراضی شهری با تاکید بر برنامه ریزی حمل و نقل درون شهری. پایان نامه کارشناسی ارشد شهرسازی. دانشکده معماری و شهرسازی. دانشگاه علم و صنعت ایران.

7. ضرابی، ا. و قنبری، م. 1389. شهرسالم. مجموعه مقالات دومین همایش ملی شهرسالم. کد 75.

8. عنابستانی، ع. ا.، وطن پرست، م. عنابستانی، ز. 1391. تحلیل رضایت مندی ساکنان شهر جدید گلبهار از شرایط زندگی و تأثیر زندگی آن بر جذب جمعیت از مادرشهر مشهد. مجله¬ی جغرافیا و توسعه¬ی شهری. 1(2): 25-1.

9. لطفی، ص. و منوچهری میاندواب، ا. 1390. تحلیل ابعاد عینی و ذهنی دسترسی به تسهیلات محله¬ای در کیفیت زندگی شهری. نشریه هنرهای زیبا- معماری و شهرسازی. 45: 86-75.

10. کلانتری، خ. 1382. سنجش سطح توسعه¬ی روستایی در شهرستان تربت حیدریه، 79-1365. پزوهش¬های جغرافیایی. 4: 54-41.

11. معصوم، ج. 1380. شهرهای جدید، ضرورت¬ها و عملکردها. ماهنامه شهرداری¬ها. شماره 31.

12. وارثی، ح. ر.، قنبری، م. 1391. بررسی تحلیل احساس تعلق خاطر و خدمات شهری در شهرهای جدید ایران (مطالعه موردی: شهر جدید بینالود). مجله¬ی جغرافیا و توسعه¬ی شهری.1 (2) : 161-139.

13. وزارت مسکن و شهرسازی. 1386. شرکت عمران شهرهای جدید. چاپ اول. کتاب اطلاع رسانی.

14. Eddie C.M. Hui, Manfred C.M. lam. 2005. A study of commuting patterns of new town resident in Hong Kong, Habitat International, 29: 421- 437.

15. Frank, S. 1972. The new town story. London, Macgibbon and Kee. p: 1-8.

16. Kamp, I. K; Leidelmeijer, K; Marsman, G. and de Hollander, A. 2003. Urban environmental quality and human wellbeing:Towards a conceptual framework and demarcation of concepts; a literature study, Landscape and Urban Planning, 65(1-2).

17. Ziari, K. 2006. The planning and functioning of new towns in Iran. Cities, 23 (6): 412-422.