غفلت انسان‌های کم‌طاقت امروز از نوع طراحی ساختمان‌ها

نکته قابل توجه این است که همزمان با شناخت انرژی‌های فسیلی، طراحی معماری در ساختمان‌ها به نوعی از مصرف انرژی جدا شد. به این معنا که با ظهور انرژی‌های فسیلی، برای تامین گرمایش و سرمایش مورد نیاز ساختمان‌ها، به استفاده از این نوع انرژی‌ها مبادرت شد و این در حالی است که تا پیش از این اتفاق، ما برای تامین انرژی داخل ساختمان، از نوع طراحی ساختمان‌ها بهره می‌بردیم.

به عقیده کارشناسان معماری این وضعیت روز به روز بدتر شد و تا جایی رسید که اعمال کنترل‌های خاص در جداره‌های ساختمان در حین ساخت به فراموشی سپرده و مصرف انرژی‌های فسیلی با آن جایگزین شد.

بر این اساس به گفته صاحب‌نظران، امروز آنچه اهمیت دارد، مصرف انرژی‌های فسیلی نیست بلکه اهمیت قضیه در این موضوع است که نشر گازهای گلخانه‌ای به فضا به قدری افزایش یافته که عملا حیات انسانی را با خطر مواجه ساخته است.

به همین دلیل اگر صرفا بحث استفاده از انرژی‌های فسیلی مطرح می‌بود، وضعیت تا این حد بحرانی نمی‌شد. اما اینکه چه باید بکنیم و آیا می‌توانیم بازگشتی به معماری گذشته داشته باشیم و ساختمان‌ها را بر آن اساس طراحی کنیم، پرسشی است که اساتید معماری در پاسخ به آن می‌گویند: «ما امروز نمی‌توانیم ساختمان‌ها را به شیوه گذشته طراحی کنیم؛ چرا که اصلا در حال حاضر زمین کافی و زمان در اختیار نداریم؛ ولی به کمک تکنولوژی های جدید و به کمک طراحی پسیو و استفاده از راه حل‌هایی که این راه حل ها با تکنولوژی های روز هم همخوانی دارند؛ مجددا می‌توانیم ساختمان‌ها را به شکل سابق از نظر انتقال حرارت بسازیم و از آنها بهره برداری کنیم.

نکته دیگری که در این بخش مطرح می‌شود، در ارتباط با انسان های امروز است. به عقیده کارشناسان معماری، به نظر می‌رسد که در دوره کنونی انسان‌ها کم‌طاقت و کم‌تاب شده‌اند و سرما و گرما را در محدوده بسیار ناچیز تحمل می‌کنند؛ در حالی که انسان‌های گذشته در بازه وسیع‌تری می‌توانستند بدون اینکه نیاز به سرمایش و گرمایش داشته باشند؛ زندگی کنند و با هیچ مشکل خاصی هم در این زمینه مواجه نبودند. به گونه‌ای که خود را از طریق رژیم‌های غذایی، نوع لباس و فعالیت‌های خاص با دمای ساختمان‌ها تطابق می‌دادند که ما امروز این‌ها را از دست داده‌ایم.

به این ترتیب به باور بسیاری کارشناسان، به دلیل بحران انرژی در جهان و پایان‌پذیر بودن منابع انرژی‌‌های تجدیدناپذیر و همچنین افزایش آلودگی محیط زیست درپی استفاده بی‌رویه از انرژی‌های فسیلی، لزوم استفاده از انرژی‌های پایدار مخصوصاً در بخش ساختمان که 40درصد از مصرف انرژی را در کشور به خود اختصاص داده، مورد توجه قرار گرفته است.

بر این اساس، امروز در شرایطی بر بهره‌برداری از انرژی‌های تجدیدپذیر برای تامین گرمایش و سرمایش به جای انرژی‌های فسیلی توصیه و تاکید می‌شود که به عقیده گروهی دیگر از متخصصان، این راهکار و روش در وضعیت امروز ایران صحیح و پاسخگو نخواهد بود. چرا که به دلیل پایین بودن قیمت انرژی در کشور و در مقابل بالا بودن هزینه سیستم‌ها و تجهیزات انرژی‌های نو، تمایل و انگیزه‌ای در بین مردم برای این منظور وجود ندارد. یعنی مردم ترجیح می‌دهند که به جای صرف هزینه جهت خرید تجهیزات لازم برای تامین انرژی از منابع تجدیدپذیر، به تامین انرژی مصرفی از طریق سوخت‌های فسیلی روی بیاورند.

با این اوصاف به نظر می‌رسد در مقطع کنونی برای کاهش مصرف انرژی، راهکار منطقی این باشد که سازندگان و مجریان، ساختمان‌ها را به کمک تکنولوژی‌های روز و تکنولوژی بومی‌سازی شده در کشور بسازند و در عین حال مردم هم خود راهکارهایی را جهت کاهش مصرف انرژی در پیش بگیرند.

آنچه مسلم است با توجه به روند رشد تکنولوژی و مطرح شدن بحث انرژی‌های پایدار و کاهش ذخیره انرژی‌های تجدیدناپذیر و همچنین وجود منابع مناسب انرژی‌های پایدار نظیر خورشید، آب، باد، بیوگاز و... درکشور، معماران می‌توانند با طراحی معماری مناسب و هماهنگ با اقلیم و با استفاده از الگوهای معماری ایرانی که با شیوه های مناسبی از انرژی‌های پایدار در طراحی معماری بهره گرفته‌اند و نیز با توجه به تکنولوژی و علوم جدید، فضایی مناسب و با آسایش حرارتی مطلوب به وجود آورند. برای رسیدن به این اهداف، قطعا تحقیقات وسیع و کاربردی در این مورد ضرورت پیدا می‌کند.

دومین همایش اجرای قوانین انرژی در ساختمان 10 و 11 آبان ماه با حضور مقامات عالی وزارت خانه‌های راه و شهرسازی و نیرو، کمیسیون عمران و کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی، روسای سازمان نظام‌مهندسی ساختمان و کشور و نیز با مشارکت انجمن‌ها و کارشناسان در محل سالن همایش‌های صداوسیما برگزار می‌شود.

یادآور می‌شود شرکت در کلاس های آموزشی این همایش به عنوان یک دوره آموزشی ارتقای پایه برای صلاحیت در رشته های معماری، تاسیسات برقی و تاسیسات مکانیکی در نظر گرفته شده است و در پایان دوره آموزشی، به شرکت کنندگان گواهی ارتقای پایه از سوی دفتر مقررات ملی ساختمان ارائه خواهد شد.