شناسنامه فنی ساختمان یک حق شهروندی فراموش شده

در حالی طی دهه اخیر شاهد رونق ساخت‌وسازها در کلان‌شهرها هستیم که گفته می‌شود در بحث کیفیت سازه‌ها موفقیتی نداشتیم؛ به عقیده کارشناسان آنچه باعث کاهش کیفیت ساخت‌وسازها شده بی‌توجهی دستگاه‌های متولی در صدور مجوز و نظارت برساخت و سازها است. در شرایطی که شهرداری و سازمان نظام‌مهندسی به‌عنوان متولیان صدور مجوز و نظارت بر کیفیت ساخت‌وسازها هستند اما هنوز مشخص نیست که در خصوص کیفیت پایین ساخت‌وسازها کدام مجموعه باید پاسخگو باشد این در حالی است که خطراتی همچون زلزله تهدیدی جدی برای تهران و سایر شهرهای کشور محسوب می‌شود.

رئیس نظام‌مهندسی استان فارس بابیان اینکه بر اساس مقررات ملی ساختمان رعایت ایمنی از اهمیت والایی برخوردار است گفت: قانون‌گذار رعایت این موارد را اجباری دانسته و در رعایت آن از کلمه اختیاری استفاده نکرده است.

غلامرضا نامورچی گفت: متأسفانه جایگاه مهندس ایمنی در ساختمان‌های بالایی 3000 متر جدی قلمداد نمی‌شود و بسیاری از این ساخت‌وسازها بدون حضور این مهندسان انجام می‌شود.

وی گفت: اگرچه قانون‌گذار کارفرمایان بلای 3000 متر را ملزوم به استفاده از مهندس ایمنی کرده است اما به علت عدم وجود نظارت‌های دقیق این مورد در کشور عملیاتی نمی‌شود.

نامورچی در ادامه بابیان اینکه قانون‌گذار وجود مهندس ایمنی برای متراژ بالا و وجود مهندسان مجری برای متراژ پایین را اجباری کرده است گفت: اگر کم‌کاری‌هایی در این موارد دیده می‌شود از نبود قانون و نبود مهندسان ایمنی نشات نمی‌گیرد بلکه در این مورد مقصر اصلی کارفرما، ناظرین و... هستند.

رئیس نظام‌مهندسی استان فارس گفت: در حال حاضر مباحث ایمنی حلقه گمشده ساخت‌وساز کشور است و باوجود آگاهی همه متولیان سطوح مختلف ساخت‌وساز این حلقه همچنان نادیده گرفته می‌شود و به نظر می‌رسد در مورد اهمیت آن به‌هیچ‌عنوان فرهنگ‌سازی نشده است.

وی در پاسخ به این سؤال که متولی اصلی توجه به کیفیت ساختمان بر عهده چه نهادی است گفت: برای ساخت‌وسازها علاوه بر مهندسان ناظر، شهرداری‌ها نیز وظیفه نظارتی دارند، در حقیقت شهرداری به‌عنوان مرجع صدور پروانه و سازمان نظام‌مهندسی به‌عنوان ناظری که در دفترخانه متعهد نظارت برساخت و ساز می‌شود، باید برساخت و ساز و ایمنی سازه نظارت داشته باشند.

وی درنهایت گفت: به‌طورکلی شهرها و ساخت‌وسازها متعلق به یک فرد نیست که آن فرد به‌خصوص، توجه و دقت بر ایمنی ساختمان‌ها داشته باشد شهر برای همه مردم است و همه موظف هستند در بهبود اوضاع ساخت‌وساز مشارکت کنند.

همچنین رئیس نظام‌مهندسی کهگیلویه و بویراحمد بابیان اینکه سیستم مدیریت HSE به‌عنوان ابزاری مدیریتی جهت کنترل و بهبود مسائل مربوط به بهداشت، ایمنی، محیط‌زیست و کیفیت است. گفت: توجه به این سیستم مدیریتی در حال حاضر در تمام دنیا رواج داشته و باعث بهبود زندگی ساکنان شده است.

احمد خورشیدی بابیان مطلب فوق  افزود: توجه به اصول ایمنی و بهداشت حرفه‌ای باعث تأمین آرامش، آسایش و امنیت زندگی مردم می‌شود لذا بروز هر حادثه حتی خیلی کوچک زیان‌هایی را در بردارد که به دو گروه زیان‌های مستقیم یا نمایان و زیان‌های غیرمستقیم یا پنهان طبقه‌بندی می‌شوند.

وی در ادامه افزود: آموزش مهندسان و در این راستا می‌تواند نقش بسیار مهمی در اصلاح نگرش مهندسان جوان و به‌کارگیری این مبانی در فعالیت‌های تخصصی آن‌ها داشته باشد.

خورشیدی تأکید کرد: یکی از وظایف مهم دانشگاه‌ها نیز، فراهم آوردن بستر مناسب برای این‌گونه آموزش‌ها است. در این راستا، ضروری است دانشگاه‌های صنعتی مهم کشور، برنامه‌های مختلفی را در این زمینه تدوین نمایند.

رئیس نظام‌مهندسی کهگیلویه و بویراحمد در ادامه به اهمیت عوامل فرهنگی و توجه به نکات فنی را مهم دانست و در این خصوص گفت: عدم فرهنگ‌سازی و رعایت مباحث مقررات ملی ساختمان باعث شده است کشور ما درزمینهٔ ساخت‌وساز جایگاه مطلوبی نداشته باشد.

خورشیدی گفت: متأسفانه برخی از کارفرمایان رعایت مسائل فنی و استفاده از مصالح به‌روز را خرج اضافی می‌دانند. در حالی فلسفه وجودی مباحث ایمنی بهتر کردن و کاهش دغدغه‌های آن‌ها است.

علاوه برآن رئیس سازمان نظام مهندسی ساختمان یزد با بیان اینکه ایمنی در ساخت وسازهای کشور نمره قبولی نمی‌گیرد گفت: صنعت ساختمان به دلیل ماهیت خشن و سخت و فعالیت‌های پر خطر مانند گودبرداری و حفاری، پی سازی، تخریب، کار در ارتفاع و ... جزو صنایع حادثه خیز است.

علیرضا فرشید  گفت: عدم رعایت قواعد ایمنی در مراحل مختلف ایجاد یک واحد ساختمانی باعث شده که این شغل جزو سخت‌ترین و پرحادثه‌ترین مشاغلی باشد که تا کنون جان کارگران زیادی را گرفته و افراد زیادی را دچار صدمات جبران ناپذیر کرده است.

وی گفت: این در حالی است که با به کار بردن تدابیر ایمنی و رعایت مقررات لازم به راحتی می‌توان ایمنی افراد را در این شغل تأمین کرد.

فرشید در خصوص دلایل حوادث سختمانی متذکر شد: ریسک کارگران ساختمانی در مراحل مختلف اجرا، پایین بودن سطح سواد، مقطعی بودن فعالیت‌های ساختمانی و عدم امکان نظارت کافی و مؤثر بر رعایت مقررات ایمنی در کارگاه‌ها توسط بازرسان کار را می‌توان از مهمترین مشکلات بالا بودن حوادث در کار ساختمانی است.

رئیس سازمان نظام مهندسی ساختمان یزد با بیان اینکه به دنبال ورود اداره کل تعاون، کار و رفاه اجتماعی به مباحث ساخت وس از های پر خطر هستیم گفت: بر اساس قوانین اداره کل تعاون، کار و رفاه اجتماعی استان‌ها می‌تواند در تعطیلی پر وژه ها پر خطر ورود پیدا کنند.

وی با اشاره به اینکه شهرداری‌ها به دلایلی مختلف در برابر پر وژه های پر خطر سکوت می‌کنند گفت: در نظر داریم تفاهم نامه‌ای را با اداره کل تعاون، کار و رفاه اجتماعی استان در خصوص تعطیلی پروژه‌های پر خطر داشته باشیم زیرا حوادث ساختمانی به دافعات متعدد دامن اداره تعاون را گرفته و با هر حادثه کارگاهی و ساختمانی اتاق تعاون مبجور به پرداخت هزینه‌های زیادی از جمله عائله مندی به کارگران شده است.

وی درنهایت گفت: با یک گل بها ر نمی‌شود باید همه ارگان‌ها و مردم در خصوص ایمن سازی ساخت وسازها گام‌های جدی بردارند.

همچنین رئیس نظام‌مهندسی البرز بابیان این مطلب که کیفیت ساختمان در ایران نامطلوب است گفت: در حال حاضر در تمام کشورهای اروپایی ساختمان‌های 200 سال جوان و در ایران بخش اعظمی از ساختمان‌ها جوان فرسوده و پیر است.

محمد قنبری بابیان مطلب فوق در گفت‌وگو با «صما» افزود: این فرسودگی علاوه بر فعالیت‌های ناظرین نیازمند توجه و نگهداری دارد.

وی در خصوص عدم توجه ساکنین به فلسفه نگهداری املاک مسکونی گفت: بسیاری از حوادث ساختمانی درگرو فرهنگ‌سازی و نگهداری ساکنین از این املاک است.

قنبری گفت: نباید کوچک‌ترین سهل کاری در نگهداری ساختمان صورت بگیرد زیرا حتی افتادن یک مسواک در چاه ساختمان باعث نشست و تخریب کل ساختمان می‌شود.

وی با اشاره به اهمیت نقش سازمان نظام‌مهندسی و وزارت مسکن و شهرسازی بیان کرد: طبق ماده 33 آیین‌نامه اجرایی در تجدیدنظر سازمان نظام‌مهندسی و وزارت مسکن و شهرسازی فردی که به‌عنوان ناظر به مالکان معرفی می‌شود، باید واقعاً بازرس باشد.

وی در بخش دیگر از سخنانش به اهمیت شناسنامه فنی ساختمان پرداخت و در این خصوص گفت: شناسنامه فنی ساختمان، نقشه‌های فنی، اصول معماری و مشخصات مصالحی که در آن بنا استفاده‌شده باید به خریدار داده شود؛ چنین شناسنامه‌ای علاوه بر ضمانت کیفیت ساخت سازه‌های شهری عمر مفید بنا را افزایش داده و در بلندمدت می‌تواند اهداف بزرگی نظیر توسعه شهری پایدار، مقاوم‌سازی شهر و کنترل بازار را به دنبال داشته باشد.

وی درنهایت گفت: شناسنامه فنی ساختمان یک حق شهروندی است و ارائه آن به شهروندان باید به شکل روتین و اجباری انجام شود؛ زیرا این شناسنامه فنی به‌نوعی بیانگر و روشنگر کم‌کاری عوامل و نظارت در بخش‌های مختلف است.