انتقال آب از دریای عمان به سیستان، خراسان جنوبی و رضوی در دست مطالعه است

 محمد ابراهیم‌نیا با اشاره به نشست‌های تخصصی وزارت نیرو برای تأمین آب شرب شهرها و کلانشهرهای کشور اظهار داشت: در خصوص تأمین آب شرب شهرهای خراسان رضوی و مشهد از سال گذشته مطالعاتی در حال انجام است تا بتوان پساب شهر مشهد را در سه نقطه شناسایی شده در آبخوان غرب مشهد، به دشت‌های اطراف منتقل کرد.

وی افزود: با توجه به وجود چاه‌های کشاورزی با آب مطلوب در منطقه، می‌توان پساب را جایگزین چاه‌های کشاورزی کرده و از طریق صرفه‌جویی در برداشت و مصرف آب زیرزمینی، سالانه تا افق 10 تا 20 سال آینده حدود 100 میلیون مترمکعب نیاز آبی شهر مشهد را مرتفع کرد.

ابراهیم‌نیا با بیان اینکه این طرح جدید در مرحله بررسی و مطالعه قرار دارد، گفت: اگر مطالعات این طرح کامل شود می‌توان به عنوان اولین تجربه کشوری، این طرح را در بسیاری از شهرها که از پساب فاضلاب برخوردار هستند با هزینه کمتر و بدون نیاز به انتقال آب از نقاط دیگر مرتفع کنیم.

وی در خصوص جزئیات جایگزینی پساب در بخش کشاورزی برای تأمین بخشی از مصارف آب مشهد گفت: برای تأمین آب کلانشهرهایی همچون مشهد مقدس در درازمدت، گزینه‌های مختلفی از گذشته تا به حال برای مطرح است که برخی از این گزینه‌ها همچون انتقال آب از دریای عمان به کریدور شرق کشور، سیستان و بلوچستان، خراسان جنوبی و خراسان رضوی در دست مطالعه است.

ابراهیم‌نیا با بیان این مطلب که در دو سال گذشته جلسات متعددی برای تأمین درازمدت آب شهر مشهد با حضور قائم‌مقام وزیر نیرو برگزار شده است، گفت: در این جلسات تاکید شده تا موضوع آب مشهد از طریق حوضه آبریز قره‌قوم مرتفع شود و بجز استفاده حداکثری از منابع آب زیرزمینی منطقه، از آب‌های نامتعارف در منطقه نیز استفاده شود.

مدیرکل دفتر برنامه‌ریزی کلان آب و آبفا سپس با اشاره به اینکه از سنوات گذشته بحث استفاده از تصفیه‌خانه‌های فاضلاب مشهد با توجه به اعتباراتی که از محل منابع عمومی دولت، IDB  و محل مشارکت‌های عمومی و خصوصی و محل خرید تضمینی پساب انجام شده است، اظهار داشت: اخیراً یکی از تصفیه‌خانه‌های منطقه توسط ریاست‌جمهوری به بهره‌برداری رسید.

وی اظهارداشت: تصفیه‌خانه فاضلاب "پرکندآباد" که 60 میلیون مترمکعب ظرفیت دارد تا 2 الی 3 سال آینده وارد مدار بهره‌برداری می‌شود و اگر تصفیه‌خانه‌های در حال بهره‌برداری را نیز، مدنظر قرار دهیم، فارغ از حقآبه‌هایی که برای فضای سبز و بحث کشاورزی در نظر داریم، می‌توان برای حدود 120 تا 122 میلیون مترمکعب پساب موجود آن برنامه‌ریزی کرد.

مدیرکل دفتر برنامه‌ریزی کلان آب و آبفای وزارت نیرو با اشاره به نیاز آبی سالانه شهر مشهد گفت: طبق مصوبه شرکت مهندسی آب و فاضلاب کشور، نیاز شهر مقدس مشهد با احتساب زائران حضرت رضا (ع) از سال 1395 تا سال 1420 تحلیل شده است.

وی افزود: در سال آینده حدود 290 میلیون مترمکعب نیاز آبی این شهر خواهد بود که این رقم در سال 1420 تا 400 میلیون مترمکعب در سال افزایش خواهد داشت.

ابراهیم‌نیا با اشاره به اینکه، در مدل برنامه‌ریزی، تأمین آب شرب منطقه، به سه دسته منابع سطحی که شامل سدهای دوستی، طرق، کارده و سد ارداک تقسیم بندی می‌شود، گفت: این سدها در گذشته دارای تقسیمات آبی بودند که به دلیل شرایط اقلیمی و بارش، با کاهش آورد مواجه شدند که بخشی از آب از این روش تأمین خواهد شد.

وی با اشاره به اینکه در زمان حاضر حدود 110 تا 120 میلیون مترمکعب از آب مورد نیاز مشهد از طریق منابع آب زیرزمینی تأمین می‌شود، گفت: این رقم برای سال آینده به 140 میلیون مترمکعب خواهد رسید.

مدیرکل دفتر برنامه ریزی کلان آب و آبفا با بیان اینکه اگر طرح احیا و تعادل بخشی بخوبی انجام پذیرد می‌توان از دشت مشهد تا 250 میلیون متر مکعب آب مورد نیاز مصارف شرب این شهر را تأمین کرد افزود: هرچند طرح احیا و تعادل بخشی به دلیل اینکه یک موضوع ملی است درگیر مؤلفه‌های زیادی است وباید از اعتبارات لازم برخوردار باشد که خراسان رضوی در این خصوص پیشرو بوده و بخشی از نیاز آن از این محل تأمین می‌شود و بخش دیگری نیز (حدود 100 میلیون متر مکعب) از محل جابجایی پساب و چاه‌های کشاورزی تأمین خواهد شد.

وی با اشاره به اینکه طرح انتقال آب از دریای عمان و نمک زدایی، گران و دراز مدت است که با اعتبارات دولتی شاید حدود 15 سال طول بکشد افزود: این طرح می‌تواند به دلیل تثبیت جمعیتی،‌ به کریدور شرق کشور کمک کند و بحث دیگر نیز انتقال، بخشی از آب مورد نیاز، از منطقه هزار مسجد به شهر مشهد خواهد بود.

وی ادامه داد: برای این طرح، در تخصیص بودجه حدود 36 میلیون تومان برآورد شده است در حالیکه به 1000 میلیارد تومان اعتبار نیاز داریم.

ابراهیم نیا افزود: تلفیقی از این منابع برای تأمین آب دراز مدت شهر مشهد برای سال آینده و سال‌های بعد مطرح است.

وی آنگاه به گزینه دیگری اشاره کرد و افزود: گزینه دیگری که مطرح است، بحث دو سامانه ای کردن آب شهر مشهد است تا آب سطحی مطمئن و با کیفیت را در اختیار مردم بگذاریم و آب زیرزمینی را برای مصارف بهداشتی اختصاص دهیم.

مدیرکل دفتر برنامه ریزی کلان آب و آبفا با اشاره به این مطلب که، این موضوع نیازمند این است که هرچه سریع‌تر استاندارد آب بهداشتی را تهیه و نهایی کنیم افزود: وزارت بهداشت این اجازه را به ما نداده که بحث آب مشهد را دو سامانه ای کنیم، لذا وزارت نیرو تلاش می‌کند تا تمام توان خود را برای مرتفع کردن مشکل آب مشهد بکار گیرد.