تامین اشتغال با اتکا به خلاقیتی که مهندسان ندارند!

آخوندی با انتقاد از اینکه معمولا همه مهندسان علاقمند هستند که دولت با تعریف یکسری پروژه‌های بزرگ، در آن پروژه‌ها مهندسان را به کار بگیرد، اما با توجه به شرایط اقتصادی دنیا و ایران چنین اتفاقی در آینده رخ نخواهد نداد، گفته است: در سال‌های اخیر مهندسان کمتر به حل مسله به عنوان اصلی­ترین کار خود پرداخته اند و به کارهای تکراری و روزانه عادت کرده اند. اما با قرار گرفتن در آستانه این تحول بزرگ، باید شاهد تغییر رویکرد باشیم. چراکه نقش دولت در آینده از جایگاه تزریق پول به جامعه تغییر کرده و دیگر پمپاژ پول به کشور اتفاق نخواهد افتاد و حتی اگر تصمیم به این کار باشد، امکان آن وجود ندارد. لذا در شرایط جدید توسعه کشور اشتغال مهندسان باید با شیوه ­های جدید تامین شود و با این روش مهندسان خلاق­تر و کارآمدتر عمل خواهند کرد و کارآیی مهندسان ایرانی افزایش خواهد یافت.

این طعنه وزیر راه به مهندسان آن هم در شرایطی که به دلیل نبود رشد اقتصادي چشمگیر و رکود سنگین بازار مسکن و ساخت ‌و ساز، جمعیت عظیمی از مهندسان به دلیل بیکاری با مشکلات متعددی مواجهند واز نبود اشتغال در صنعت ساختمان بسیار گلایه‌مند و معترض هستند، شاید چندان به مذاق مهندسان خوش نیاید.

چراکه در هر حال آنچه جامعه مهندسان و به طور کلی فعالان اقتصادی از مسئولان و حاکمیت انتظار دارند، وجود یک فضای اقتصادی مناسب برای کسب و کار و فعالیت است؛ امری که به خصوص در شرایط امروز کشور امکان تحقق آن وجود ندارد.

اما از سوی دیگر واقعیت این است که در هر صورت اگرچه پیکره دولت و حاکمیت، ملزم به تامین زیرساخت­های اشتغال است؛ اما به طور کلی نهادهای متولی مثل وزارت راه و شهرسازی و یا نظام مهندسی متولی اشتغال مهندسان نیستند و صرفا باید زیرساخت ها و روابط شغلی را ساماندهی کنند. با این نگاه شاید بتوان گفت که درخواست وزیر راه از مهندسان یک درخواست معقول و منطقی باشد.

در اساسنامه وزارت راه وشهرسازی آمده است که این وزارتخانه متولی اجرای طرح های زیربنایی به منظور رفاه عام است، که البته درجهت اجرای این ماموریت، اتفاقا مهندسان بسیاری نیز در بدنه آن اشتغال به کار دارند. از طرفی رسالت اصلی و نخست سازمان نظام مهندسی آموزش مهندسانی است که از دانشگاه فارغ التحصیل می شوند.

درواقع معضلی که امروز به عنوان یک تهدید جدی از سوی کارشناسان و صاحب نظران عنوان می شود، خروجی بی‌برنامه فارغ التحصیلان در رشته‌های مهندسی از دانشگاه‌ها و مراکز علمی است. به این ترتیب اساسا ایراد از مراکز علمی و دانشگاه هایی است که در حال حاضر بعضا بدون برگزاری کنکور و آزمون سنجش، اقدام به جذب­ دانشجو در رشته مهندسی عمران و ساختمان و دیگر رشته های فنی می کنند؛ صرف نظر از اینکه در کشور ما تا چه حد ظرفیت جذب این نیروها وجود دارد و این پدیده غلط در حالی شیوع یافته است که نظارتی هم بر روی فعالیت این قبیل مراکز علمی وجود ندارد.

در زمینه پذیرش دانشجو بدون کنکور و به خصوص در رشته های فنی و مهندسی که به طور مستقیم با جان و مال شهروندان مرتبط است و کوتاهی در این بخش موجب بازی با جان مردم می شود، حرف و انتقاد بسیار است. چرا که با نگاهی به حوادثی که در جامعه اتفاق می افتد، مشاهده می کنیم که آمار قابل توجهی از این حوادث، ناشی از ناکافی بودن سطح دانش و تخصص در بین فارغ­التحصیلان رشته­های فنی و مهندسی است. برای نمونه به دلیل آنکه برخی مهندسان در بخش ساختمان نتوانسته اند به صورت حرفه ای و دقیق مقاومت یک سازه را محاسبه کنند، این امر در موارد متعددی باعث فرورریزش ساختمان و وارد شدن آسیب های بسیار شده است.

در پاسخ به این سوال بسیاری از اساتید دانشگاه معتقدند: اساسا جمع زیادی از دانشجویان جزو افرادی هستند که صرفا برای گریز از بیکاری وارد مراکز علمی شده و در تمام طول دوران تحصیل فقط به خاطر گذران وقت، آن را ادامه می دهند و درنهایت در رشته­های مختلف ازجمله مهندسی مدرک می گیرند و به هیچ وجه در حوزه های کیفی ورود نمی کنند. در حالی که طبق قانون اساسی اگر تعدادی از آنها با مشارکت و نوآوری اقدام به راه اندازی شرکت بکنند، دولت مکلف است که امکانات در اختیار آنها قرار دهد. اما امروزه کمتر شاهد این حرکت­ها هستیم و لذا این دسته از دانشجویان که به­عنوان یک جامعه واپس­ زده بدون هیچ آزمون و صرفا برای گرفتن مدرک به دانشگاه ها می روند، با فارغ التحصیلان واقعی این رشته ها متمایز هستند. از همین رو بدون شک، خلاقیت و نوآوری در حرفه، رمز موفقیت است و با توسل به مدرک گرایی که این روزها ترویج یافته است، نمی توان در این زمینه کاری از پیش برد.

در این رابطه پیشنهادی که وزیر راه مطرح کرده، این است که مهندسان باید برای حل مشکل اشتغال خود مسله بدمسکنی را حل کنند. به گفته این مقام عالی وزارت راه، در سایر کشورهای دنیا هم به این ترتیب نیست که دولت برای مهندسان پروژه تعریف ‌کند و مهندسان به دنبال حل مسائل واقعی شهروندان خود هستند. بنابراین مهندسان کشور نیز باید با کمک دولت مسائل ایران را به طور واقعی شناسایی کنند و درصدد رفع آنها و ارتقای کیفیت زندگی مردم برآیند.

با این اوصاف شاید بتوان گفت که برنامه‌ریزی اساسی در حوزه اشتغال مهندسان و تامین اشتغال برای مهندسان علاوه بر بازارهایی نظیر صدور خدمات فنی و مهندسی، افزیش ساخت و ساز در کشور با رونق بازار مسکن، در قالب شناسایی بسترهای دیگری نیز که تاکنون مورد شناسایی قرار نگرفته­اند و به بیان دیگر از طریق افزایش دایره خدمات مهندسی امکان پذیر باشد.