نگاهی به پدیده لیزینگ و تاریخچه آن
بعد از جنگ جهانی دوم نیاز به سازندگی در غـرب، شـکل و شـمایی خاص به خود گرفت. سیستم بانکی بحالت عادی و روش متداول، قادر نبود سریعا نیاز متقاضیان کالاهای سرمایه‌ای را برآورده کند.
بناچار بصورت طبیعی واسطه‌ها و سرمایه‌داران کوچک و متوسط در بازار آزاد قدعـلم کردند و با خرید وسـایل و ابـزار کار و عرضه آن به متقاضیان، آغازگر پدیده نوینی در عرصه سازندگی کشور خود شدند. ماشین‌آلات راهسازی و انواع کامیون مثال‌های ساده و قابل هضمی هستند که ما آنها را وسایل و ابزار کار نامیده‌ایم. همانطوریکه همه مـیدانند در اختیار داشتن ماشین‌آلات جهت انجام عملیات زیربنایی ازجمله جاده‌سازی، احداث بنا و همچنین ایجاد کارخانه‌های تولیدی امری است غیرقابل اجتناب. مالکین این نوع ماشین‌آلات راهی بازار شدند و ماشین‌آلات خود را بصورت اجاره بـه مـتقاضیان اعم از ارگان‌های دولتی که بکارهای زیربنایی مشغول بودند یا سرمایه‌داران کوچک و بزرگ که سرگرم ایجاد واحدهای مسکونی و کارخانه‌های تولیدی بودند، عرضه داشتند. پدیده خودجوش اشاره شده، بمرور سیستم بانکی و مـنابع پولی را مـتوجه این نکته نمود که روش جدیدی در عرصه تامین منابع مالی پدیدار گشته است.
دهه 1940 زمان شکل‌گیری این پدیده در امریکا بود و بانک‌ها، شرکت‌های بیمه و سرمایه‌داران به تاسیس شرکت‌هایی اقدام کردند کـه مـوضوع فعالیت‌شان خرید کالاهای سرمایه‌ای بمنظور عرضه به متقاضیان بالقوه و روزافزون بود. پیشرفت تدریجی این پدیده نو، شکل و شمایل اولیه کار را بنحوی تغییر داد که تا دو دهه بعد، یعنی اوایـل دهـه 1960 کـه لیزینگ راه خود را از امریکا به اروپا بـاز نمود، بـعنوان روشـی پیشرفته راهی قاره‌ای دیگر گردید. ناگفته نماند که تجدید حیات اروپای بعد از جنگ جهانی دوم، تاحدی متکی به توسل به روش‌های مـختلف لیـزینگ بـود که بصورت‌های غیررسمی کار خود را در اروپا آغاز کرده بـود. مـختصات این روش عبارت بود از:
دارندگان و مالکین کالاهای سرمایه‌ای توانستند وسایل و ابزار کار مورد نیاز متقاضیان را بدون اینکه متقاضیان مجبور شـوند بـدنبال تـامین سرمایه بروند، در اختیارشان قرار دهند.
این نوع کالای سرمایه‌ای مـی‌باید ماشین‌آلات منقول قابل استفاده مجدد باشد. (مانند ماشین‌آلات راهسازی، کامیون، ماشین‌های ابزار و غیره)
لیزینگ در مرحله نخست بصورت "اجـاره بـهره‌برداری" قـدم به عرصه وجود نهاد. اجاره کالای سرمایه‌ای برای مدتی معین در قـبال اجـرتی مشخص با شرط پس دادن کالا به مالک در پایان مدت قرارداد مثال عملی قضیه است
بعلت سودآور بودن این رشته از کار، سـیستم بـانکی، شـرکت‌های بیمه و سرمایه‌داران تشویق شدند که قسمتی از منابع خود را در این راه سرمایه‌گذاری کردند.
بمرور تولیدکنندگان کالاهای سرمایه‌ای نیز متوجه این واقعیت شدند که از طریق ایجاد شرکت‌های لیـزینگ مـی‌توانند بعنوان یک عامل اساسی بازاریابی، کالاهای تولیدی خود را با شرایط سهل و ساده بـه مـصرف‌کنندگان عـرضه کنند و لذا کارخانه‌های تولیدکننده کالاهای سرمایه‌ای نیز به جرگه بانک‌ها و شرکت‌های بیمه پیوستند و تدریجا بـعضی از آنـها مانند آی.بی.ام خود راسا به تاسیس شرکت‌های لیزینگ دست زدند.
همانطوری که اشـاره شـد، لیـزینگ مقدمتا بصورت لیزینگ بهره‌برداری به صحنه آمد. لکن پس از مدتی احساس گردید که سرمایه‌گذاران در ایجاد کـارخانجات نـیازهایی فراتر از حد اجاره ساده دارند و تمایل به آن است که مراجع بانکی و مـنابع پولی کـشور نـیاز آنها را بطرفی به جز روش متداول وامدهی و سرمایه‌گذاری تامین کنند. این نیاز بالقوه سبب پدیـدآمدن و شـکل گـرفتن روش جدیدی به نام اجاره مالی شد. بدین‌صورت که کالای سرمایه‌ای بمدت مـحدود بـاجاره واگذار نمی‌شود، بلکه کار با این هدف و انگیزه انجام می‌شود که کالا در اختیار متقاضی قرار داده شـود و مـتقاضی در پایان مدت قرارداد اختیار خرید نیز داشته باشد. بعبارت دیگر به جـای ایـنکه متقاضی مجبور به یافتن شریک جهت اجـرای طـرحش شـود و یا اینکه متوسل به اخذ وام از سیستم بـانکی گـردد، ماشین‌آلات موردنیاز را به روش اجاره مالی در اختیار می‌گیرد و در پایان مدت قرارداد نیز ایـن اخـتیار را دارد که با پرداخت مبلغی نـاچیز مـالک آن شـود. در روش اول کـه "اجـاره بهره‌برداری" نامیده می‌شود، استفاده‌کننده از کالا فـقط هـدفش بهره‌برداری از کالا در یک مدت معین است و قصد تملک کالا را ندارد. روش دوم یعنی روش "اجـاره- مالی" درواقع نوعی وامدهی و کمک مـالی کردن است.
فعالیت لیزینگ در ایران در سال 1354 با اتکا بر تجربه فرانسویان، سرمایه‌گذاری آنان و مشارکت بخش خصوصی آغاز شد و در سال 1356 رسما شکل گرفت. در سال 1357 با پیروزی انقلاب اسلامی و تغییر سیاست‌های دولت این صنعت موقتا با رکود مواجه شد. پس از آن در سال 1362 با تصویب قانون عملیات بانکی بدون ربا و تطبیق لیزینگ با عقد اجاره به شرط تملک از عقود اسلامی بستر مناسب برای توسعه این صنعت مجددا فراهم شد. با پایان جنگ، ایجاد تغییر در ساختارهای اقتصادی کشور، لزوم هرچه بیشتر جهت گسترش و نوسازی صنایع و سیاست‌های جدید دولت مبنی بر خصوصی‌سازی، زمینه فعالیت و رشد این صنعت بیش از پیش مهیا گردید. به گونه‌ای که هم‌اینک بیش از 50 شرکت فعال در صنعت لیزینگ در کشور وجود دارد.
دهه 1940 زمان شکل‌گیری این پدیده در امریکا بود و بانک‌ها، شرکت‌های بیمه و سرمایه‌داران به تاسیس شرکت‌هایی اقدام کردند کـه مـوضوع فعالیت‌شان خرید کالاهای سرمایه‌ای بمنظور عرضه به متقاضیان بالقوه و روزافزون بود. پیشرفت تدریجی این پدیده نو، شکل و شمایل اولیه کار را بنحوی تغییر داد که تا دو دهه بعد، یعنی اوایـل دهـه 1960 کـه لیزینگ راه خود را از امریکا به اروپا بـاز نمود، بـعنوان روشـی پیشرفته راهی قاره‌ای دیگر گردید. ناگفته نماند که تجدید حیات اروپای بعد از جنگ جهانی دوم، تاحدی متکی به توسل به روش‌های مـختلف لیـزینگ بـود که بصورت‌های غیررسمی کار خود را در اروپا آغاز کرده بـود. مـختصات این روش عبارت بود از:
دارندگان و مالکین کالاهای سرمایه‌ای توانستند وسایل و ابزار کار مورد نیاز متقاضیان را بدون اینکه متقاضیان مجبور شـوند بـدنبال تـامین سرمایه بروند، در اختیارشان قرار دهند.
این نوع کالای سرمایه‌ای مـی‌باید ماشین‌آلات منقول قابل استفاده مجدد باشد. (مانند ماشین‌آلات راهسازی، کامیون، ماشین‌های ابزار و غیره)
لیزینگ در مرحله نخست بصورت "اجـاره بـهره‌برداری" قـدم به عرصه وجود نهاد. اجاره کالای سرمایه‌ای برای مدتی معین در قـبال اجـرتی مشخص با شرط پس دادن کالا به مالک در پایان مدت قرارداد مثال عملی قضیه است
بعلت سودآور بودن این رشته از کار، سـیستم بـانکی، شـرکت‌های بیمه و سرمایه‌داران تشویق شدند که قسمتی از منابع خود را در این راه سرمایه‌گذاری کردند.
بمرور تولیدکنندگان کالاهای سرمایه‌ای نیز متوجه این واقعیت شدند که از طریق ایجاد شرکت‌های لیـزینگ مـی‌توانند بعنوان یک عامل اساسی بازاریابی، کالاهای تولیدی خود را با شرایط سهل و ساده بـه مـصرف‌کنندگان عـرضه کنند و لذا کارخانه‌های تولیدکننده کالاهای سرمایه‌ای نیز به جرگه بانک‌ها و شرکت‌های بیمه پیوستند و تدریجا بـعضی از آنـها مانند آی.بی.ام خود راسا به تاسیس شرکت‌های لیزینگ دست زدند.
همانطوری که اشـاره شـد، لیـزینگ مقدمتا بصورت لیزینگ بهره‌برداری به صحنه آمد. لکن پس از مدتی احساس گردید که سرمایه‌گذاران در ایجاد کـارخانجات نـیازهایی فراتر از حد اجاره ساده دارند و تمایل به آن است که مراجع بانکی و مـنابع پولی کـشور نـیاز آنها را بطرفی به جز روش متداول وامدهی و سرمایه‌گذاری تامین کنند. این نیاز بالقوه سبب پدیـدآمدن و شـکل گـرفتن روش جدیدی به نام اجاره مالی شد. بدین‌صورت که کالای سرمایه‌ای بمدت مـحدود بـاجاره واگذار نمی‌شود، بلکه کار با این هدف و انگیزه انجام می‌شود که کالا در اختیار متقاضی قرار داده شـود و مـتقاضی در پایان مدت قرارداد اختیار خرید نیز داشته باشد. بعبارت دیگر به جـای ایـنکه متقاضی مجبور به یافتن شریک جهت اجـرای طـرحش شـود و یا اینکه متوسل به اخذ وام از سیستم بـانکی گـردد، ماشین‌آلات موردنیاز را به روش اجاره مالی در اختیار می‌گیرد و در پایان مدت قرارداد نیز ایـن اخـتیار را دارد که با پرداخت مبلغی نـاچیز مـالک آن شـود. در روش اول کـه "اجـاره بهره‌برداری" نامیده می‌شود، استفاده‌کننده از کالا فـقط هـدفش بهره‌برداری از کالا در یک مدت معین است و قصد تملک کالا را ندارد. روش دوم یعنی روش "اجـاره- مالی" درواقع نوعی وامدهی و کمک مـالی کردن است.
فعالیت لیزینگ در ایران در سال 1354 با اتکا بر تجربه فرانسویان، سرمایه‌گذاری آنان و مشارکت بخش خصوصی آغاز شد و در سال 1356 رسما شکل گرفت. در سال 1357 با پیروزی انقلاب اسلامی و تغییر سیاست‌های دولت این صنعت موقتا با رکود مواجه شد. پس از آن در سال 1362 با تصویب قانون عملیات بانکی بدون ربا و تطبیق لیزینگ با عقد اجاره به شرط تملک از عقود اسلامی بستر مناسب برای توسعه این صنعت مجددا فراهم شد. با پایان جنگ، ایجاد تغییر در ساختارهای اقتصادی کشور، لزوم هرچه بیشتر جهت گسترش و نوسازی صنایع و سیاست‌های جدید دولت مبنی بر خصوصی‌سازی، زمینه فعالیت و رشد این صنعت بیش از پیش مهیا گردید. به گونه‌ای که هم‌اینک بیش از 50 شرکت فعال در صنعت لیزینگ در کشور وجود دارد.
بازدید:۶۷۷
منبع: صما
لینک کپی شد
