جاده بیشتر سهم را در بین حمل و نقل‌های چهارگانه دارد
حمل و نقل به دلیل داشتن نقش زیربنایی، تاثیر فراوانی بر فرآیند رشد اقتصادي کشور دارد و در حقیقت یکی از اجزاء اصلی آن به شمار می‌رود. این حوزه گسترده در برگیرنده فعالیت‌هـای گسـترده‌ای در زمینه‌هاي تولید، توزیع و مصرف کالا و خدمات است و نقش غیر قابل انکاری را در عرصه اقتصادی ایفا می‌کند.
گسترش شبکه راه‌هاي کشور، گسترش نیافتن شبکه سراسری راه‌آهن به دلیل کوهستانی بودن قسمت عمده کشور، زمان کمتر در رسیدن کالا به مقصد به‌ویژه براي حمل کالاهاي فاسد شدنی و گران قیمت، تعداد دفعات بارگیري کمتر، کنترل دائمی روي کالا در طول مسیر و سهولت دسترسی به مراکز تولید و جذب، انعطاف‌پذیري در انتخاب مسیر و مقدار کالا، در دسترس بودن وسیله نقلیه و... از جمله مزیت‌های حمل و نقل جاده‌ای به شمار می‌رود.
رشد 4 درصدی شرکت‌ها و موسسات حمل کالا
با توجه به این موارد در این مجال به مقایسه آماری وضعیت و شرایط حاکم بر مجموعه حمل و نقل جاده‌ای کالا در سال‌های 1395 و 1394 می‌پردازیم. نگاهی اجمالی به این دو سال نشان می‌دهد که در حوزه تعداد و ترکیب شرکت‌های حمل و نقل کالا با رشد 165 موردی (حدود چهار درصد) در سال 95 نسبت به سال پیشین رو‌به‌رو بوده‌ایم.
به این ترتیب که در سال 1394 در مجموع 4 هزار و 128 شرکت، موسسه و شعبه حمل و نقل کالا در کشور فعال بودند که از این تعداد 3 هزار و 916 شرکت خصوصی، 206 تعاونی و 6 شرکت دولتی بوده‌اند؛ این رقم در سال 95 به 4 هزار و 293 مورد و با تقسیم‌بندی 4 هزار و 66 شرکت خصوصی، 212 تعاونی و 15 شرکت دولتی، رسیده بود.
در هر دو سال یاد شده به ترتیب اصفهان، تهران و خوزستان، سه استانی بوده‌اند که با کمی افزایش در تعداد شرکت‌ها و موسسات، بیشترین سهم از شرکت‌های موجود را به خود اختصاص داده بودند در حالی که استان کهکیلویه و بویر احمد کمترین سهم را در این حوزه به ترتیب با 16 و 17 شرکت داشته است.
متوسط عمر وسایل نقلیه عمومی باری در سال گذشته
جدای از مسئله تعداد شرکت‌ها و موسسه‌های حمل و نقل باری در کشور، تعداد ناوگان باری و عمر آنها نیز مطرح است؛ نکته‌ای که در مصرف سوخت، میزان ایمنی و استهلاک خودرو و همچنین صرفه‌جویی در هزینه‌ها تاثیر بسیار زیادی دارد. در این راستا بر اساس آمار منتشر شده توسط سازمان راهداری و حمل و نقل جاده‌ای، تا پایان سال 1395 در مجموع 359 هزار و 701 وسیله نقلیه عمومی باری با متوسط عمر 16.44 سال فعال بوده که از این تعداد 217 هزار و 665 دستگاه «بارگیر ثابت» بوده‌اند. این در حالی است که تا پایان سال 1394، در کل 353 هزار و 417 وسیله نقلیه عمومی باری با متوسط عمر 16.11 سال فعالیت می‌کردند که از این تعداد 215 هزار و 107 دستگاه «بارگیر ثابت» بوده‌اند. که این مقایسه نشان می‌دهد که تفاوت چندانی در این حوزه ایجاد نشده است.
اما اینکه این وسایل نقلیه عمومی باری از چه عمری برخوردار هستند، نکته دیگری است که جای تامل دارد. بر اساس همین آمار منتشر شده، 234 هزار و 996 دستگاه زیر یک سال تا 15 سال، 69 هزار و 848 دستگاه 16 تا 35 سال و 54 هزار و 857 دستگاه 36 تا بالای 50 سال در تردد هستند. این در حالی است که اسفند ماه سال 94، مدیریت شرکت بهینه‌سازی مصرف سوخت کشور اعلام کرده بود که: «دارندگان ناوگان کامیون‌ها و کشنده‌های بالای 35 سال باید برای ثبت‌نام در طرح نوسازی 65 هزار دستگاه کامیون و کشنده، ثبت‌نام کنند.» اما این آمار نشان می‌دهد که 15.2درصد ناوگان باری عمر بین 36 تا بالای 50 درصد و 19.4 درصد نیز عمری بین 16 تا 35 سال دارند.
در مقایسه این آمار با سال 1394 نیز این اعداد به دست می‌آید: 227 هزار و 313 دستگاه زیر یک سال تا 15 سال، 72 هزار و 465 دستگاه بین 16 تا 35 سال و 53 هزار و 639 دستگاه بین 36 تا بالای 50 سال فعالیت می‌کنند. بر این اساس، 15.2 درصد ناوگان باری عمری بین 36 تا بالای 50 درصد و 20.5 درصد نیز عمری بین 16 تا 35 سال دارند که مقایسه سال‌های 94 و 95 نشان می‌دهد که در حوزه کاهش ناوگان با عمر 35 سال به بالا، تغییر چندانی ایجاد نشده و وضعیت تقریبا به همان منوال سال 94 باقی مانده است.
خوزستان بیشترین سهم حمل کالا را در کشور دارد
از تعداد شرکت‌های حمل و نقل کالا و ناوگان باری و عمر آنها که بگذریم، باید به مسئله شاخص‌های عملکردی حمل و نقل کالا نیز بپردازیم. در این راستا بر اساس آمار اعلام شده، در سال 1394 رقم 186411 میلیون تن کیلومتر کالا در کشور حمل شده بود که بیشترین سهم را استان خوزستان با 25760 میلیون تن کیلومتر در حمل کالا داشته است. این در حالی است که سال 1395 در سطح کشور 205805 میلیون تن کیلومتر، کالا حمل شده بود که باز هم استان خوزستان با 25828 میلیون تن کیلومتر و با کمی جهش، بیشترین کالا را جابه‌جا کرده است.
اما اگر بر اساس شاخص درون و برون استانی بخواهیم آماری از میزان کالای حمل شده در سال‌های 1394 و 1395 داشته باشیم به ترتیب به این اعداد می‌رسیم: «359955 هزار تن و 387514 هزار تن».
اردیبهشت 94 و اسفند 95 بیشترین میزان حمل کالا در کشور را داشته‌ایم
همچنین آمارها نشان می‌دهد که ماه‌های سال و شرایط مختلف حاکم بر آن نیز در میزان جابه‌جایی و حمل کالا بی‌تاثیر نیستند چرا بر اساس آمارهای سازمان راهداری و حمل و نقل جاده‌ای، در سال 94، بیشترین میزان حمل کالا با رقم 33564 هزار تن در اردیبهشت ماه و کمترین میزان نیز در فروردین ماه با رقم 21495 هزار تن بوده است. وضعیت در سال 95 با کمی تغییر نشان می‌دهد که اسفند ماه بیشترین میزان حمل کالا با رقم 35944 هزار تن و فروردین ماه نیز با رقم 22905 هزار تن کمترین میزان را داشته است.
اما اینکه برای رسیدن به این شاخص‌ها چه میزان سفر انجام شده نکته دیگری است که آمارها گویای انجام 25748 هزار سفر درون و برون استانی در سال 1394 و 27195 هزار سفر نیز در سال 1395 انجام شده است.
شمای کلی که آمارهای فوق نشان می‌دهد، بیانگر سفرهای فراوان و حمل کالای زیاد است که وضعیت خوبی را از این نظر در کشور داریم اما در حوزه نوسازی ناوگان باری وضعیت چندان مناسب و قابل قبولی احساس نمی‌شود که باید در این حوزه سرعت و جدیت بیشتری اعمال شود.
بازدید:۴۶۲
لینک کپی شد
