دو ابزار مهم شوراها برای ورود به بازار ساخت و ساز
شورای اسلامی شهر به جهت نقش قانون‌گذاری و نظارتی که دارد از جنبه تنظیم سیاست‌ها و نحوه نظارت‌ها در حوزه مسکن قابل‌بررسی است.
در قانون اساسی وظایف و اختیارات شورای اسلامی شهر اشاره شده ولی نقش مستقیمی برای شورا در حوزه مسکن در نظر گرفته نشده اما چون یکی ارکان اصلی صنعت ساخت‌وساز در کشور شهرداری‌ها هستند نمی‌توان منکر نقش شورای اسلامی شهر در این صنعت شد.
عملکرد 12 ساله شورای شهر تهران در حوزه مسکن
در کلان‌شهر تهران نقش و اهمیت املاک تجاری اگر هم‌تراز با بخش مسکونی نباشد کمتر از آن نخواهد بود. رشد سریع ساخت‌وساز در بخش تجاری و سر برآوردن مال‌ها از گوشه و کنار شهر و خبرهای حاشیه‌ای آن‌ها بیشترین توجه را به نحوه عملکرد شهرداری و نحوه نظارت شورای شهر به خود جلب کرده است. ساخت هتل در بستر رودخانه جاجرود، طبقه هفتم پاساژ علاءالدین، مرکز تجارت جهانی فردوسی، گودال ایران‌زمین و... خبرهای آشنایی است که در سال‌های اخیر توجه را به سمت شهرداری و شورای شهر جلب کرده است. بحث فروش تراکم و درآمد ناشی از آن نیز از دیگر موضوعات داغی است که هرساله تکرار می‌شود.
بر اساس این گزارش شورای اسلامی شهر به جهت نقش قانون‌گذاری و نظارتی که دارد از جنبه تنظیم سیاست‌ها و نحوه نظارت‌ها در حوزه مسکن قابل‌بررسی است. کلان‌شهر تهران به دلیل تمرکز امکانات و فرصت‌ها، پتانسیل بسیار زیادی برای جذب مهاجر دارد. در سال‌های پس از انقلاب شاهد رشد سریع جمعیت پایتخت‌نشین بودیم. سیاست‌های تمرکززدایی دولت‌ها نیز نتوانست میزان علاقه افراد به نقل‌مکان به تهران را کم کند.
افزایش فروش تراکم در پی درخواست روزافزون بازار مسکن
این مهاجرت موجب گسترش عرضی تهران تا دامنه‌های البرز از شمال و رسیدن به دشت ورامین از جنوب شده است. ادامه این گسترش و فشار تقاضای مسکن موجب رشد بلندمرتبه‌سازی در تهران شده است. اجرای طرح کمربند شهری و تعریف محدوده نیز نتوانست جلوی گسترش شهر را بگیرد. درخواست روزافزون و جذابیت‌های بازار مسکن موجب افزایش فروش تراکم در محدوده شهری شده است. در سال‌های اخیر انتقادات بسیاری از شورای شهر بابت اجرای ناقص نقش نظارتی در این بخش شد است. البته عوامل زیادی در این زمینه دخیل هستند اما شورای شهر به دلیل دارا بودن ابزار قانون‌گذاری و هم ابزار نظارتی بیشتر موردتوجه قرار دارد.
نقش شوراها در توسعه متوازن شهر
به عقیده کارشناسان حوزه شهری، شورای شهر در بخش مسکن با تصویب قوانین تسهیل‌کننده و تشویقی می‌تواند نقش پررنگ‌تری در توسعه متوازن شهر تهران را ایفا کند. در محدوده بافت فرسوده شهر تهران که با توجه به تراکم بالای جمعیتی در صورت بروز زلزله مستعد آسیب‌پذیری بالایی است شورای شهر علی‌رغم تلاش‌هایی که شده هنوز نتوانسته در حد مطلوب انتظارات را برآورده کند. برای تسریع در احیای بافت‌های فرسوده همان‌قدر که از میان‌بر داشتن موانع فیزیکی از سر راه اجرای طرح اهمیت دارد، از میان‌بر داشتن قوانین دست‌وپا گیر و گاهی مانع اجرای این طرح‌های مهم است که در این صورت شورای اسلامی شهر به کمک شهرداری و سایر نهادهای مرتبط می‌توانند نقش مؤثری ایفا کنند.
عملکرد کمیسیون هادر کاهش تخلفات ساخت‌وساز
با نگاهی به کمیته‌های کمیسیون معماری و شهرسازی شورای اسلامی شهر تهران و بررسی شرح وظایف آن‌ها بیشتر به نقش این شورا در اجرای طرح‌های مرتبط با بخش مسکن می‌شویم که سیاست‌گذاری، یکسان‌سازی و شفاف‌سازی مقررات شهرسازی و معماری و تدوین قوانین جهت پیشگیری از انجام تخلفات ساخت‌وساز در شهر تهران و حریم آن‌یکی از وظایف اصلی تعریف‌شده برای این کمیسون است.
با نگاهی به آمار تخلفاتی که در بخش ساخت‌وساز انجام می‌شود و با توجه به اینکه قانون‌گذار اختیار نظارت بر عملکرد شهرداری در مورد کمیسیون‌های ماده 100 و ماده 5 را برای شورای شهر فراهم کرده است به نظر می‌رسد در این حیطه اعضای کمیسیون معماری و شهرسازی به‌خوبی ایفای نقش نکرده‌اند.
در مورد احیای بافت‌های فرسوده و ایجاد جذابیت برای افراد در جهت تشویق آن‌ها به احیا و نوسازی این بافت‌ها نیز کمیته بافت‌های فرسوده با همکاری شهرداری می‌توانند با ارائه طرح و لوایح اقدام به ایجاد زیرساخت‌های فرهنگی و تفریحی مناسب بکنند و با تسهیل در خروج صنایع آلوده‌کننده از این محل‌ها ضمن ایمن‌سازی آن‌ها شرایط را برای احیای سریع و ایمن این مناطق فراهم کنند.
حدود اختیارات شوراهای شهر در امور مسکن
با بررسی سایر وظایف و اختیاراتی که قانون‌گذار برای شورای شهر پیش‌بینی کرده و مقایسه آن با عملکرد شورای شهر در بخش‌های مرتبط با حوزه شهرسازی و مسکن می‌توان به مواردی همچون بررسی و شناخت کمبودها، نیازها و نارسایی‌های اجتماعی، فرهنگی، آموزشی، بهداشتی، اقتصادی و رفاهی حوزه انتخابیه و تهیه طرح‌ها و پیشنهادهای اصلاحی و راه‌حل‌های کاربردی در این زمینه‌ها جهت برنامه‌ریزی و ارائه آن به مقامات مسئول ذی‌ربط اشاره کرد که شناخت زیرساخت‌های لازم در بخش‌های مختلف شهر مخصوصاً در محدوده‌هایی مثل پرند و پردیس اشاره کرد که متأسفانه یکی از اصلی‌ترین معضلات در بهره‌برداری از این دو منطقه فراهم نبودن این زیرساخت‌هاست.
البته همان‌طوره که در ابتدا اشاره شد شورای شهر فقط یک ضلع این ماجراست و وزارت خانه‌های مسئول در مورد ایجاد این زیرساخت‌ها نقش مجری اصلی را ایفا می‌کنند.
جدایی از مباحث مربوط به حدود اختیارات شورای شهر در دخالت در امور مسکن و ساخت‌وساز به دلیل نقش شهرداری‌ها در مورد تعیین حدود و کاربری املاک و تعیین مبالغ و سایر هزینه‌های قانونی و با توجه به اینکه شهردار توسط شورای شهر انتخاب می‌شود از دو منظر مالی و قانونی می‌توان شورا را دخیل در ساخت‌وساز دانست.
تعیین و تأیید هزینه‌های مربوط به صدور جواز، تغییر کاربری، تراکم و... بخشی از هزینه‌های تمام‌شده ساختمان است که شورا با توجه به نرخ تورم سالیانه و رکود حاکم بر بازار مسکن می‌تواند نقش کنترل‌کننده را در این زمینه داشته باشد. در مباحث مربوط به صدور مجوز و تعیین حدود نیز شورا با تعیین سقف فروش تراکم و نظارت بر روند واگذاری‌ها می‌تواند از تخلفاتی که در سال‌های گذشته در این زمینه انجام شد جلوگیری کند.
دو ابزار مهم در اختیار شوراهای شهر برای ورود به بازار مسکن
به باور کارشناسان بازار مسکن با توجه به دو ابزار مهم قانون‌گذاری و نظارت که قانون‌گذار در اختیار اعضای شورای شهر گذاشته است هرگونه افراط‌وتفریط یا کوتاهی در امور اداره شهر مشاهده‌شده ناخودآگاه نگاه‌ها به سمت شورا می‌رود و اعضا می‌بایست با استفاده حداکثری از اختیارات 34 ماده‌ای که قانون به آن‌ها اعطا کرده بیشترین نظارت را بر نحوه اداره شهر داشته باشند.
البته در مورد کلان‌شهرها به‌ویژه تهران این اهمیت دوچندان می‌شود. فارغ از موارد موردی که در طی این سال‌ها به‌طور شاخص گریبان گیر شورای شهر تهران شد اگر به‌طور عام به روند کلی کارکرد این شورا نظاره کنیم، نمره نسبتاً قابل قبولی می‌توان به شورای شهر تهران داد. با نزدیک شدن به زمان شروع به کار شهردار منتخب کلان شهر تهران، دوباره بازار وعده‌ها و انتقادات و انتظارات داغ شده و فارغ از اینکه چه کسی بر صندلی ریاست بزرگ‌ترین کلان‌شهر کشور تکیه خواهد زد اعضای شورا می‌بایست با توجه به عملکرد دوره‌های قبل بررسی نقاط ضعف، بیشترین تمرکز خود را بر توسعه شهر و روان‌سازی قانون در جهت اداره هر چه‌بهتر شهر قرار دهند.
بازدید:۱۴۴۶
منبع: صما
لینک کپی شد
