مسکن مهر؛ وقتی کار به کاردان سپرده نمی شود

*سازه نیوز- لیلا رضایی میرقائد:کیفیت ساختمان یک امر نسبی است و مقدمه آن در مکان یابی شهرها و نقاط سکونتگاهی شروع شده و خاتمه آن با پایان کار همراه است.

شرط ایجاد کیفیت در ساختمان رعایت مجموعه قوانین، ضوابط و مقررات معماری و شهرسازی مخصوصاً ضوابط و مقررات ملی ساختمان در طراحی، محاسبه، نظارت و اجرا است و مسکن مهر در دولت محمود احمدی نژاد، رئیس جمهور وقت ایران در سال 1382 به منظور خانه دار کردن قشرهای کم درآمد و در حقیقت طرحی بود شامل اجاره بلند مدت زمین جهت احداث مسکن به همین دلیل تفاهم نامه سه جانبه ای میان سازمان مسکن و شهرسازی استان ها و بنیاد مسکن به عنوان تامین کننده زمین و بانک مسکن به عنوان واگذار کننده تسهیلات بانکی و شرکت سازنده منعقد شد.

مبنای اصلی مسکن مهر بر این امر مبتنی بود که ارزش زمین، بخش قابل توجهی از هزینه تمام شده مسکن را به خود اختصاص می دهد پس با حذف و یا کاهش ارزش زمین از هزینه تمام شده مسکن، می توان تا حدود زیادی هزینه مسکن را کاهش داد اما از آنجایی که ارزش زمین از هزینه تمام شده مسکن، می توان تا حدود زیادی هزینه مسکن را کاهش داد اما از آنجایی که ارزش زمین در کلان شهرها رقم بسیار بالایی است، به همین دلیل این طرح در کلان شهرها جوابگو بود که این امر خود موجب افزایش تمایل با مهاجرت به این شهرها شد و لیکن این طرح در سایر استان ها و شهرهای کشور با شکست روبرو شد.

مهمترین دلایل شکست پروژه مسکن مهر:

* عدم برخورداری از خدمات زیربنایی (آب، برق و....)

* کم کاری برخی تعاونی های مسکن

* مسیر دشوار و کند خدمات روبنایی (مدرسه، مسجد و...) و نبود وسایل حمل و نقل

* ساخت و ساز غیر اصولی و غیرفنی در اجرا

* استفاده از مواد و مصالح غیر استاندارد

* عدم صحیح نظارت و طراحی مهندسی و فنی بر ساخت و اجرا

* عدم انتخاب صحیح در مکان یابی سایت

* عدم احساس امنیت و شادابی و حفظ سلامت روانی و اجتماعی ساکنین در طراحی

* عدم همکاری و نظارت سازمان نظام مهندسی بر طراحی، اجرا و ساخت

* عدم نیاز سنجی دقیق و اندیشیدن تمهیدات لازم جهت جذابیت پروژه

مسکن مهر، تبعات اقتصادی/ مشکلات اجتماعی/ تبعات جانی

در نیمه دوم سال 1393، وزیر امور اقتصادی و دارایی دولت یازدهم تاکید کرد که مسکن مهر یکی از متهمان ردیف اول افزایش تورم در سالیان پیشین بوده است. تزریق پول پرقدرت بانک مرکزی برای تامین منابع (احداث مسکن در کوه، کوهپایه، دشت و بیابان) و همچنین احداث و اجرای غیرکارشناسی تعداد واحدهای مسکونی نسبت به برآورد هزینه پروژه سبب ایجاد تورم گردید.

مسکن مهر و چالش ها

1- تغییر کاربری های عمومی و خدماتی با مسکن مهر و کاهش سرانه کاربری های عمومی

2- انتخاب پیمانکاران نابلد، مخصوصاً در اوایل پروژه که باعث به هدر رفتن سرمایه های ملی گردید.

3- محدودیت در برآورد قیمت مالی و ثابت نگه داشتن آن در کل کشور برای تمامی پیمانکاران باعث صرفه جویی های افراطی در مصالح و مواد مورد نیاز شده و بعضا کاهش کیفیت را به همراه داشته است.

4- شتابزدگی و تعجیل مسئولین در بهره بردای و خاتمه پروژه ها

5- عدم برگشت مناسب منابع مالی به بانک ها

- چگونه می توان کیفیت ساخت و نظارت بر اجرای پروژه های بزرگی چون مسکن مهر را افزایش دهیم

1- اعمال نظارت عالیه بر ضوابط و مقررات شهرسازی و معماری و ساخت و ساز واحدهای مسکونی توسط مهندسان با تجربه

2- اعمال نظارت کارگاهی توسط ناظران مجرب سازمان نظام مهندسی ساختمان یا دفاتر مهندسی یا مهندسین مشاور

3- رعایت مشخصات فنی و عمومی و مقررات ملی ساختمان و همچنین رعایت کلیه قوانین و مقررات ناظر بر ساخت

4- بکارگیری انواع سیستم های ساختمانی در کشور و تاثیرات آن در ساخت و ساز

5- توجه به مهندسی ارزش به منظور کاهش هزینه های اجرایی

6- استفاده از مصالح ساختمانی استاندارد با کیفیت

7- حضور پیمانکاران و سازندگان و انبوه سازان مجرب و توانا و دارای کادر فنی و تخصصی لازم

8- تناسب بین قیمت و هزینه (قیمت های پایین باعث استفاده از مصالح نامرغوب و کیفیت پایین خواهد شد)

9- پرهیز از تعجیل و شتابزدگی (سرعت بی مورد باعث کاهش کیفیت خواهد شد)

*کارشناس ارشد معماری