بازسازی یک عمارت اعیانی قاجار در قلب پایتخت

عمارت تاریخی ناصرالدین میرزا در محدوده ثبت شده ارگ سلطنتی و حریم کاخ جهانی گلستان در تهران خیابان ناصرخسرو، خیابان صوراسرافیل، کوچه ناصرالدین میرزا قراردارد. این بنا که در تاریخ 30 تیر سال 1384 در فهرست آثار ملی کشور ثبت شده، متعلق به ناصرالدین میرزا (فرزند مظفرالدین شاه) بوده و جزء معدود خانه‌های باقیمانده ارزشمند در محدوده ارگ سلطنتی تهران است.

 این عمارت در سال 1285 ه. ق. به فرمان ناصرالدین میرزا با مساحت 4 هزار و 500 متر مربع ساخته می‌شود که درحال حاضر 918 متر مربع از فضای بیرونی از این عمارت مجلل در دسترس است.

عمارت ناصرالدین میرزا یکی از نادر‌ترین اشکال معماری مسکونی قاجار با سبک و سیاق متفاوت است. این خانه شامل دو بخش بیرونی و اندرونی است. خانه‌ای با چهار صُفّه و حوضی زیر گنبد که کلاه فرنگی هم بالای سرش دارد. سبک معماری این عمارت از سبک بناهای اقلیم کویر تبعیت می‌کند. شکل خاص قرارگیری دو بخش شاه نشین و خدمه نشین در مقابل هم بدون هیچ پیوند ساختمانی در حیاط و عمارت اعیانی کم‌نظیر است.

غالب بناهایی که مخصوص سلاطین، رجال و شاهزادگان قاجار ساخته شده دارای حیاط مرکزی و فضایی دراطراف است که عمارت ناصرالدین میرزا از این قاعده مستثنی است. نداشتن زیر زمین در ساختمان اصلی این بنا نیز از دیگر شاخصه‌های منحصر به فرد این اثر تاریخی است. لیکن تمام عملکرد و کاربری یک خانه اعیانی از جمله حوضخانه و اتاق‌های کوچک و مرتبط و همچنین سقف کوتاه و طاقچه بندی‌های خاص در همکف بنا رعایت شده است.

بنا بر اظهارات محمدسجاد لنگری در اوایل دهه 80 بر اساس توافق به عمل آمده با اداره کل میراث فرهنگی استان تهران، صندوق بازنشستگی کشوری متعهد به مرمت این بنا گردید.

به گفته وی مرمت این بنا با نظارت سازمان میراث فرهنگی در خردادماه سال 96 به اتمام رسید و از آنجایی که انتظار می‌رود این بنا کاربری فرهنگی – پذیرایی داشته باشد لذا صندوق بازنشستگی کشوری در راستای تکمیل تعهدات خویش موافقت اصولی تاسیسات گردشگری از مبادی ذی ربط را اخذ کرده است.