نظام مهندسی و نقش هدایتگری مدنی برای اصلاح امور صنعت ساختمان

*سازه نیوز / نوذر محمدی کرتلایی: اخیرا  گفتاری خودمانی به این مضمون  از رئیس محترم جمهور ودرببان ناتوانی دولت در حل مشکلات در اخبار توجهم را جلب کرد:
 "هر کس از عهده حل مشکلات برمیاد بیاد تومیدون"

به نظرمن اینگونه بی پیرایه وشفاف ابراز نظر کردن ،در روزگاربرخی  بزرگ گفتن ها وبزرگنمایی ها به کمی خلوص نیازدارد.آنهم درجایگاه مدیر اجرایی اول کشور..

همانطور که از فحوای کلام ایشان بر می آید وامروز بر کسی پوشیده نیست  نهاد دولت  خود به مشکلی تبدیل شده ،وازفرط بزرگ شدن و تجمیع وتمرکز اختیارات دچار چنان لختی وبی تحرکی شده،که رئیس آن خاضعانه دست یاری به سوی مردم دراز می کند.

 اما درشرایط کنونی که تحریم وبلای ناترازی ها،کاهش روزآمد ارزش پول ملی وسایر ابتلائات کشور را در یک دورتسلسل بی پایان قرارداده،از مردم ونهاد های مردمی چه بر می آید؟

به نظر من حداقل خدمت،  کندن  وسبک کردن اختیارات غیر لازم از بدنه دولت است.اختیارات غیر ضرور که می تواند از دولت به ملت ونهاد های مردمی منتقل شود ،چون خاری ست که از پیکر دولت بر کشیده می شود وموجب چابکی وراحتی آن در ایفا وظایف قاتونی می شود

بنده دسترسی به شخص رئیس حمهور ندارم ،چنانچه این امکان بود به وی می گفتم تا کشور به آرامش وثبات برسد وبار دیگر خزانه ما جهت دولتمداری آسان ورایگان مملو از دلارهای نفتی شود!
وزارتخانه به وزارت خانه دستور بررسی دهد ،اختیارات غیرضرور از دولت به ملت منتقل گردد،این حداقل کار است. 

سازمان نظام مهندسی به گفته یکی از روسای اسبق آن،بزرگترین نهاد مدنی در سطح خاور میانه است.پس از قریب سه دهه فعالیت این سازمان ودر  عمر ۲۰ ساله فعالیت خودبه عنوان عضو سازمان به موردی برنخوردم که یا دولت تفویض اختیار چشم گیری  به سازمان انجام دهد ویا اینکه هیئت مدیره های استانی، اختیار جدی ودرخوری را از دولت ستانده باشد.

اگر خوانتدگان این سطور مورد صدقی را سراغ دارند ،بنده را تصحیح کنند.وضع چنان است که مجلسیان نگرش دولت به سازمان را قیم مدارانه می نگارند والبته همچنان زمان می گذرد...

چه این دولت ویا هردولتی ، در چهارچوب هر ساختاری دراین کشور عهده دارمسئولیت شود،امر پیرایش وپالایش دولت از سوی مردم ونهادهای مدنی تعطیل بردار نیست.روز سعادت واقعی ایرانیان هنگامی ست  دولت ملت به اعتماد وتفاهم برسندو دولت برگزیده آنان تابع ومطیع اراده ملت باشد این مهم با خواست ودرایت مردم امکانپذیر است،زیرا دولت چه امروز وچه فردا یا ده قرن دیگر برآمده از خواست مردم است.

بعد از این مقدمه درادامه کلام اجازه بفرمایید با یک مثال کاربردی مقصد ومقصود نظرم‌ را بیان کنم.

دوستان آگاهند که مجری ذیصلاح در بخش سازه چندسالی است اجرایی شده .برای شروع وعملیاتی شدن کاربا یک تصمیم درست،در بدو امر به تعدادی  افراد حقیقی وحقوقی،بدون آزمون صلاحیت اجرا اعطا شد که البته پس از آن وزارت راه وشهرسازی  اخذ صلاحیت اجرا را منوط به قبولی در آزمون نمود.درواقع تعدادپذیرش شده بدون آزمون  امکان اجرای  قانون مجری ذیصلاح را دربخش سازه را امکان پذیر نمود.
اما دربخش تاسیسات باسد آزمون وتعدادانگشت شمار قبولی های سالانه ،عملا تاکنون امکان اجرای مجری ذیصلاح تاسیسات فراهم نشده،ومتاسفانه نظارت در بخش تاسیسات را به کاری شاق ودشوار تبدیل نموده و در غیاب مجری ذیصلاح ودارای پروانه معتبر،بار وفشار کاری به دوش ناظران مکانیک افتاده است.

ظاهرا اخیرا با تلاش هیئت مدیره سازمان خراسان رضوی وبه جهت اجرایی شدن مجری ذیصلاح تاسیسات دراین استان، نامه ای به مدیرکل دفترمقررات ملی وزارتخانه نوشته شد که بنا به ضوابطی  به تعدادی مهندسین باسابقه با مصاحبه ورعایت سایر شرایط صلاحیت اجرا اعطا شود.
خوشبختانه پاسخ مساعد مدیرکل دفترمقررات ملی به نامه همکاران خراسان رضوی ،این امید را در دل بسیاری همکاران ما در استان خوزستان ایجاد کرد که با این تدبیر امکان عملی شدن مجری ذیصلاح تاسیسات دراستان مانیز   امکان پذیر گردد.

اما از بد حادثه ودرمعدود بارهایی که وزارت به درخواست سازمان استانی روی نرمش وانعطاف نشان داد،بلیه ای دیگری دامنگیر شد براساس شنیده ها با فردی با طرح شکایتی در دیوان عدالت اداری برعلیه این مجوز (گزینش محدود بر اساس مصاحبه)موفق به صدور رای ومنتفی شدن این موضوع شده است.

دراین نوشته روی سخن با این فرد یا افراد با خلق وخوی آنارشیستی نیست که گمان می برند هرعمل وفعلی، قبل ازعضویت آنها ،مبهم وتخطئه آمیز است واین را با اقدامات عملی خود وبه شهادت عموم مهندسین مکانیک استان نشان داده اند.
به احتمال زیاد چنانچه سازمان با توسل به مقررات اداری ، برخورد جدی ومناسبی با اینگونه افراد واعمال صورت ندهد ،باز شاهد اتفاقاتی از این دست خواهیم بود

ما پرسش اصلی این است چرا یک اختیار بدیهی که عقلا ومنطقا باید در اختیار هیئت مدیره های  سازمان نظام مهندسی باشد ،باید از مدیر وزارتخانه استفسار شود،تا با طرح شکایت برخی در دیوان عدالت اداری به چنین سرنوشتی دچار شود؟
من اطلاع حقوقی گسترده ای ندارم اما با همین مختصر سواد وبضاعت علمی نمی توانم درک کنم که چگونه قضات دیوان خودرا صالح واولی به رسیدکی  موضوعات ومصالح فنی ومهندسی می دانند؟واصولا آیا حیطه این نهاد قضایی مشمول نهاد های مدنی ومردمی وngoها نیز می گردد؟اگر چنین است بدون تردید یک تصحیح وبازنگری مورد نیاز است.

ما سوال بزرگتر اینجاست چنانچه وزارت راه وشهرسازی برخی اختیارات از این دست درخصوص ،ظرفیت پذیرش ، کیفیت آزمون ها وبرخی ملاحظاتی از این دست را به سازمان تظام مهندسی تفویض می کرد،آیا چرخش امور بهتر صورت نمی گرفت؟
برای نیل به مقصود مثالی شفاف تر از آنچه عرض کردم نمی یابم!

من امید روزی را دارم که سازمان به عنوان یک نهاد مهندسی به چنان اعتمادبه نفس وبلاغتی برسد ،که خود اختیارات مورد لزوم را از دولت مطالبه وهدایتگری مدنی را برای اصلاح امور صنعت ساختمان آغاز کند

امروز درسازمان استان ما قریب ۲۲ هزار مهندس عضویت دارند.نمی دانم به قول خواجه نصیر الدین که در فرازی می گوید "قلت از لوازم عزت است ،کثرت وفراوانی مهندس در کشور باعث نگاه قیم مدارانه به آنان شده،اما علی القاعده یک هئیت مدیره برگزیده یک جامعه ۲۲ هزار نفره برای یک تصمیم ضروری درون سازمانی نباید معطل تصمیم یک مدیر دولتی بماند وباید تلاش نماید اختیارات متناسب با مسئولیت سنگین خودرا اخذ کند

آیا جز این است که درشرایط کنونی در صورت  سانحه وریزش هر ساختمانی نخستین نگاه ها متوجه نظام مهندسی ست؟
امروز چه بسیار پرونده های مفتوحه در دادگاه هاست که ناظرین وبلاخص ناظر تاسیساتی که بدون مجری صلاخیت دارپروژه را پیش برده ،باید پاسخگو باشد؟اگر مسئولیت متناسب با اختیار نباشد ،هیج کاری به سرانجام نمی رسد،نمی توان پاسخگو بود وقتی در حیطه مسئولیت دستتان بسته است.حکایت مجری ذیصلاح تاسبسات،وداستانی که حضورتان معروض شد مشتی نمونه خرواراست.

امیدوارم این مطلب در صورت خوانده شدن درسطح شورای مرکزی وهئیت مدیره های استانی سازمان نظام مهندسی عبرتی برانگیزد 
هیچ خدمتی به حال وآینده کشور بهتر از این نیست که دولت را از اختیارات غیر ضرور سبک کنیم.فکر می کنم زمان آن رسیده که  نهاد مهندسی ما بلوغ خودرا به منصه ظهور گذارد.

باز کمی سخن به درازا کشید،با پوزش از محضر خوانندگان این مطلب ..
گرچه
به پایان آمد این دفتر
حکایت همچنان باقی ست

* عضو نظام مهندسی ساختمان خوزستان